StoryEditor

Ziemniaki rozmnażane z nasion

Rozmnażanie generatywne – z nasion – ma wady i zalety. Wydaje się, że przyjęta powszechnie w ziemniaku technologia rozmnażania wegetatywnego (przez bulwy) wynika z wielu wad nasion. Ostatnio jednak nasiona zyskują na popularności. Na czym polega ta technologia?
25.02.2024., 09:00h
Z tego artykułu dowiesz się:
  • Technologia uprawy ziemniaków z nasion
  • Uprawa ziemniaków z nasion - jak pokonano przeszkody?
  • Wyrównane hybrydy
  • Jak się je uprawia?
  • Obsypywanie roślin
  • Uważać na mszyce - ochrona przed szkodnikami

Aż się chce zawołać: toż to fanaberia! Ziemniaki z nasion? Czyście na głowę poupadali? Rzeczywiście, do niedawna panował pogląd, że rozmnażanie ziemniaka z nasion nie ma sensu. Na przeszkodzie stały m.in. takie sprawy jak:

  • bardzo wolny początkowy wzrost siewek ziemniaka;
  • niski plon bulw;
  • bulwy często były bardzo drobne, a dodatkowo zniekształcone;
  • rośliny z nasion to heterozygoty, czyli na skutek krzyżowania, a także samozapylenia mają inne cechy niż roślina mateczna.

Zobacz także: Załamanie na rynku sadzeniaka

Z tych powodów utrwaliło się w rozmnażanie wegetatywne. Pozwala to na produkcję wyrównanego jakościowo towaru oraz wysokie plony w krótkim czasie. Obecnie jednak technologia dzięki m.in. automatyzacji, a także na skutek czynników ekonomicznych (koszty przechowywania i transportu), zmienia się i ww. przeszkody straciły na znaczeniu lub próbuje się je obejść.

image

Siewki ziemniaka w multiplatach, wysiane punktowo przypominają do złudzenia siewki psianki czarnej – powszechnego u nas chwastu.

FOTO: Solynta Hutten

Technologia uprawy ziemniaków z nasion

Trzeba jednak zauważyć, że proponowana technologia uprawy ziemniaków z nasion dotyczy głównie produkcji sadzeniaków, w tym tzw. mikrobulw. Dopiero te wysadza się na pole i z nich uzyskuje kolejną generację sadzeniaków, a z nich dopiero ziemniaki towarowe (jadalne czy do przetwórstwa). Możliwa jest też bezpośrednia uprawa na cele towarowe, przykładowo na południu Europy czy w Afryce. Po co jednak produkować ziemniaki z nasion?

Powodów tego jest kilka. Przede wszystkim chodzi o zdrowotność przyszłej plantacji. Rozmnażanie wegetatywne, oprócz szeregu zalet, ma istotną wadę – w tkankach bulw przenoszą się na kolejny sezon (oraz na nowe pola) patogeny, a nawet szkodniki (nicienie). Spośród patogenów są wirusy oraz bakterie (w tym kwarantannowe, jak sprawca bakteriozy pierścieniowej, śluzaka, czy niekwarantannowe sprawca parcha zwykłego i mokrej zgnilizny). Istnieje też ryzyko przeniesienia grzybów, np. antraknozy, raka (kwarantannowy), rizoktoniozy oraz lęgniowca, czyli sprawcy zarazy ziemniaka.

Po co ziemniakom nasiona?

Skoro rozmnażanie wegetatywne, czyli jak w przypadku ziemniaka przez bulwy, ma niewątpliwie zalety, to po co w ogóle rośliny „wymyśliły” nasiona? Odpowiedzią na to pytanie, oprócz wspomnianego w tekście zatrzymania rozwoju patogenów pomiędzy pokoleniami, jest dążenie świata przyrody do zmienności genetycznej. W rozmnażaniu generatywnym, w wyniku tzw. mejozy, czyli redukcyjnego podziału komórek, powstają gamety, czyli komórki płciowe. Każda z nich ma połowę pełnej liczny chromosomów, czyli nośników informacji genetycznej. Gdy dochodzi – najpierw do zapylenia pyłkiem innej rośliny z tego samego gatunku, a następnie zapłodnienia – to tworzy się nowa komórka, o ponownie podwojonej liczbie chromosomów. Z komórki tej rozwija się nowa roślina i co najważniejsze – ma ona w sobie materiał genetyczny z różnych roślin.

W ten sposób nowe kombinacje genów sprawiają, że rośliny mają nowe cechy, np. kolor kwiatów, kształt liści, wielkość i kolor bulw oraz inny ich smak. Dzisiaj, przy presji na ograniczanie zużycia środków ochrony roślin i zmian klimatu, największego znaczenia nabierają cechy odporności na choroby, rzadziej na szkodniki oraz na niekorzystne czynniki środowiska (patrz str. 30).

Natomiast fizjologia tworzenia w roślinie nasion, to w przyrodzie jeden z najdoskonalszych mechanizmów przerywających infekcję. Do nasion nie przechodzi większość wirusów oraz patogeny grzybowe i bakteryjne. Rośliny z nasion są zatem zdrowe (do czasu, aż nie zainfekują je patogeny występujące w środowisku).

image

Sadzonki ziemniaków z nasion sadzi się w typowej przyjętej w gospodarstwie rozstawie redlin, najczęściej co 75 cm.

FOTO: Solynta Hutten

Drugi powód wytwarzania sadzeniaków z nasion to koszty transportu. Nasiona do obsadzenia kilkudziesięciu hektarów ziemniaka można przewieźć... w kieszeni (25 g/ha). Tymczasem sadzeniaków trzeba wysłać kilka ciężarówek (ok. 2,5 t/ha). Ma to znaczenie przy wysyłaniu materiału genetycznego ziemniaka w rejony świata, w których produkcja sadzeniaków jest utrudniona ze względu na np. dużą presję wirusów.

image

Sadzenie podrośniętych siewek, czyli sadzonek ziemniaka, przeprowadza się, gdy minie już ryzyko wiosennych przymrozków, zatem u nas będzie to druga połowa maja.

FOTO: Solynta Hutten

Uprawa ziemniaków z nasion - jak pokonano przeszkody?

Uprawa ziemniaków z nasion stała się możliwa dzięki pokonaniu wcześniej wspomnianych przeszkód. Problem powolnego rozwoju siewek został rozwiązany, jak u innych warzyw, przez odpowiednio wcześniejszą produkcję rozsad w szklarni. Dopiero po minięciu ryzyka przymrozków wiosennych sadzonki trafiają na pole.

Pozostało 61% tekstu
Ten artykuł jest dostępny w Strefie Premium.
Czytaj i oglądaj bez ograniczeń! Zyskaj dostęp do Strefy Premium już za 19,90 zł za pierwszy miesiąc. Dla prenumeratorów dostęp gratis po zalogowaniu
Prenumeratorzy top agrar Polska mogą korzystać ze Strefy Premium za darmo! Kliknij, by dowiedzieć się, jak się zarejestrować.
Tomasz Czubiński
Autor Artykułu:Tomasz Czubiński

redaktor „top agrar Polska”, specjalista w zakresie ochrony, uprawy i nawożenia roślin

Pozostałe artykuły tego autora
Masz pytanie lub temat?Napisz do autora
POWRÓT DO STRONY GŁÓWNEJ
18. kwiecień 2024 12:45