System opustów net-metering z korzystnymi zasadami rozliczenia, gdzie za każdą nadmiarowo wyprodukowaną z OZE 1 kWh mogliśmy odebrać 0,7 lub 0,8 kWh, przestał obowiązywać 3 lata temu. Teraz właściciele instalacji fotowoltaicznych rozliczani na "nowych zasadach" (net-billing) stają przed dylematem opłacalności tej inwestycji, bo nadmiar wyprodukowanej energii sprzedawany jest za mało zadowalające stawki. Rozwiązaniem problemu drogiego prądu mogą okazać się magazyny energii.
Warto wspomnieć, że rolnicy zainteresowani inwestowaniem w odnawialne źródła energii i poprawę efektywności energetycznej gospodarstw mogą regularnie starać się o wsparcie. Pomoc finansowana jest z budżetu Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023–2027. W ramach dotacji można uzyskać refundację do 65% kosztów kwalifikowanych inwestycji.
Zbieranie danych kluczem do dobrze dopasowanej instalacji fotowoltaicznej
Inwestycja w fotowoltaikę i magazyn energii to dla wielu gospodarstw krok w stronę niezależności energetycznej i niższych rachunków. Jednak zanim pojawią się pierwsze panele, warto zrobić coś znacznie tańszego, a często pomijanego – zebrać własne dane. To właśnie one pozwolą dobrać instalację szytą na miarę potrzeb swojego gospodarstwa.
Przez dwa do czterech tygodni notuj, ile prądu zużywasz rano, w południe, wieczorem i w nocy – zarówno w szczycie prac, jak i poza sezonem. Pamiętaj zapisać też, które urządzenia muszą działać bez przerwy (np. chłodnia, wentylatory), a które mogą poczekać (np. mieszalnik). Te proste obserwacje pokażą, jak wygląda twój dobowy profil zużycia: ile energii potrzebujesz w dzień, ile po zmroku i jak duże są "skoki" mocy przy starcie silników.
Mając zebrane podstawowe dane o zużyciu prądu przez poszczególne urządzenia, dużo łatwiej jest dobrać moc paneli. W większości przypadków wystarczy, gdy pokrywają 70–100% dziennego poboru prądu od kwietnia do września. Jeśli w dzień intensywnie pracują pompy, silniki elektryczne, czy wentylatory, warto zbliżyć się do górnej granicy. Coraz częściej praktykowanym rozwiązaniem jest montowanie paneli w układzie wschód–zachód. Wtedy energia produkowana jest dłużej w ciągu dnia, dzięki czemu więcej energii możemy wykorzystać na bieżące potrzeby, a nadmiar nie trafi do sieci operatora.
Magazyn energii – jak dobrać go do potrzeb gospodarstwa
Kiedy ustalimy odpowiednią moc paneli fotowoltaicznych, następnym krokiem jest dobór magazynu energii. Nie musi on być ogromny, wystarczy, by pokrył wieczorne i poranne zapotrzebowanie – zazwyczaj 25–50% zużycia. Decydując się na magazyn energii warto pomyśleć o zasilaniu awaryjnym. Gdy nastąpi przerwa w dostawie prądu z sieci, system automatycznie przełączy się na zasilanie z magazynu energii, dzięki czemu kluczowe urządzenia będą dalej działać.
W gospodarstwach dobrze sprawdzają się baterie LFP (litowo-żelazowo-fosforanowe), które są trwałe, bezpieczne i odporne termicznie. Kluczowe jest też ich otoczenie: solidne obudowy, elektronika odporna na kurz i amoniak oraz kable prowadzone w szczelnych korytach, chroniących przed gryzoniami.
Jak optymalnie wykorzystać energię z paneli i magazynu w gospodarstwie
Schemat pracy systemu jest prosty. W dzień prąd z paneli fotowoltaicznych zasila bieżące urządzenia, a nadwyżka ładuje magazyn energii. Wieczorem, gdy słońca zabraknie, energia wraca z baterii, a my nie martwimy się o drogi prąd. Warto wspomnieć, że w pochmurny dzień instalacja nie będzie w stanie pracować z taką efektywnością, aby ładować magazyn. Dobrą praktyką jest przesunięcie niektórych prac – np. mycia, śrutowania czy nawadniania – na godziny 10.00–16.00, gdy panele produkują najwięcej prądu.
Po uruchomieniu instalacji nie zostawiaj jej samej sobie. Przez pierwszy miesiąc regularnie zaglądaj do aplikacji – sprawdzaj, ile prądu zużywasz, ile oddajesz do sieci i jak ładuje się magazyn. Jeśli widzisz, że wieczorem wciąż dużo pobierasz z sieci, poproś instalatora o korektę ustawień. Gdy przy rozruchach wybijają zabezpieczenia, pomoże łagodny start silników (stopniowe zwiększanie napięcia zasilającego silnik), który zapobiega przeciążeniom, zapewnia równomierną pracę i wydłuża jego żywotność. Przykładowo w domu jednorodzinnym z instancją o mocy 10 kW, w pełni naładowany magazyn energii o poj. 20 kWh powinien zapewnić energię na ok. 1-2 dni. Dokładny czas będzie zależał od faktycznego zużycia prądu.
Ile kosztuje?
Przykładowe ceny instalacji fotowoltaicznych o mocy 10, 30 i 50 kW wyposażonych w magazyn energii. Ceny magazynów oraz falowników pozyskaliśmy dzięki uprzejmości firmy Miellec. Kosz paneli fotowoltaicznych przyjęliśmy ok. 4 tys. zł za 1 kWh.
- 10 kWp: Zestaw z falownikiem hybrydowym lub AC coupled (dodanie magazynu energii do już istniejącej instalacji bez konieczności wymiany falownika na hybrydowy) o mocy 10 kW i z baterią 20 kWh np. Miellec/Fox 10 kW H3 – 10 kW i 2 × Miellec Wall 10 kWh z HV-Box to koszt ok. 28–30 tys. zł netto + koszt paneli fotowoltaicznych (ok. 40 tys. zł)
- 30 kWp: Zestaw z falownikiem hybrydowym lub AC coupled o mocy 30 kW i baterią 60 kWh. Falownik hybrydowy Deye/Growatt/Solis 30kW i bateria Miellec C & I Pro Air 61 61 kWh lub Miellec – Rack 5.12 HV 61 kWh. Cena falownika wraz z magazynem to z ok. 65 tys. zł + panele PV ok. 120 tys. zł.
- 50 kWp: Falownik hybrydowy Deye/Growatt/Solis 50kW i 2 × bateria Miellec C & I Pro Air 61 61 kWh. Cena zestawu ok. 110 tys. zł netto + panele PV ok. 200 tys. zł.
Przykładowa kalkulacja
Gospodarstwo, które zużywa 160 kWh dziennie (100 kWh w dzień, 60 kWh nocą), może rozpocząć od instalacji 50 kWp w układzie wschód–zachód oraz magazynu o pojemności 50–60 kWh. W dzień panele zasilają pracujące maszyny, a nadwyżka trafia do baterii. Po 18.00 magazyn oddaje energię, pokrywając 40–60 kWh. W efekcie większość prądu pozostaje w gospodarstwie, piki mocy są mniejsze, a oszczędności będą widoczne po pierwszych rachunkach.
Trzeba pamiętać, że niewielkie nasłonecznienie zwłaszcza w okresie jesienno-zimowym, często nie wystarczy, żeby ładować magazyn energii. W takim układzie z fotowoltaiki już nic nie "wyciśniemy", dlatego chcąc pozostać przy OZE warto rozważyć możliwość inwestycji w małą elektrownię wiatrową. Zamontowany w gospodarstwie wiatrak, może efektywnie pracować w tych miesiącach, kiedy brakuje słońca i uzupełnić fotowoltaikę. Więcej o tym rozwiązaniu napiszemy w kolejnym numerze.
Ten artykuł pochodzi z wydania top agrar Polska 12/2025
czytaj więcej
