Jeszcze kilka miesięcy temu wycofanie się Vion z rynku niemieckiego wywoływało poważne obawy wśród producentów bydła w południowych Niemczech. W branży pojawiały się pytania nie tylko o ciągłość odbioru żywca, lecz także o przyszłość całego regionalnego zaplecza dla produkcji wołowiny. Obecnie sytuacja oceniana jest wyraźnie spokojniej, ponieważ zainteresowanie przejęciem zakładów okazało się większe, niż wcześniej zakładano.
Sprzedaż zakładów w Waldkraiburgu, Buchloe i Crailsheim firmom OSI, ABP i Boeser oraz przejęcie obiektów w Landshut i Vilshofen przez Marcher oznaczają głęboką przebudowę segmentu ubojowego na południu Niemiec. Choć transakcje wymagają jeszcze formalnej zgody urzędu antymonopolowego, rynek zakłada, że nie powinno to stanowić istotnej przeszkody. Z perspektywy producentów kluczowe jest jednak nie samo domknięcie procesu, lecz to, jak nowe rozdanie przełoży się na konkurencję o surowiec, organizację skupu i przyszłe kierunki zagospodarowania bydła rzeźnego.
Więcej podmiotów, większa konkurencja o surowiec
Przedstawiciele producentów podkreślają, że rozdzielenie aktywów Vion pomiędzy kilku inwestorów jest rozwiązaniem korzystniejszym niż przejęcie całości przez jednego dużego gracza. Mario Flemm z Frankońskiego Zrzeszenia Producentów Szwabii zwraca uwagę, że żaden z czterech nabywców nie prowadził dotąd uboju bydła w południowych Niemczech. W praktyce oznacza to pojawienie się nowych kanałów zbytu, a tym samym potencjalne wzmocnienie pozycji negocjacyjnej producentów i grup producenckich.
Szczególnie istotne może to być w segmencie bydła rzeźnego, gdzie – obok nowych właścicieli aktywów Vion – nadal funkcjonują dotychczasowi uczestnicy rynku, tacy jak Attenberger w Monachium, Tönnies w Kempten czy Grupa Müller. Zwiększenie liczby aktywnych odbiorców może przełożyć się na bardziej konkurencyjne warunki handlowe, choć wiele będzie zależało od rzeczywistej skali działalności, jaką nowi inwestorzy rozwiną po przejęciu zakładów.
Nowi właściciele Vion mają różne modele działania
Znaczenie ma również to, że nabywcy reprezentują odmienne modele biznesowe i doświadczenia rynkowe. OSI to podmiot o globalnym zasięgu, ABP dysponuje silną pozycją na rynku europejskim, Boeser wnosi kompetencje związane z rozbiorem, natomiast Marcher ma ugruntowaną pozycję w sektorze mięsnym w Austrii, zwłaszcza w obszarze wieprzowiny.
Z punktu widzenia rynku oznacza to, że południowoniemiecki sektor bydła może zostać włączony w różne strategie handlowe i przetwórcze. Dla producentów może to otworzyć nowe możliwości, ale jednocześnie będzie wymagało uważnej obserwacji, czy zakłady będą budować przewagę w oparciu o jakość regionalnego surowca, segmentację dostaw, programy jakościowe, czy też bardziej standardowy model obrotu.
Günther Felßner, prezes Bawarskiego Związku Rolników, pozytywnie ocenia tę różnorodność właścicielską. W jego opinii różne perspektywy biznesowe mogą zwiększyć liczbę opcji sprzedażowych dla rolników. Odnosząc się do kwestii zagranicznego kapitału, podkreśla, że nie musi on oznaczać zagrożenia dla regionalnej produkcji. Jego zdaniem inwestorzy będą zainteresowani przede wszystkim monetyzacją jakości i pochodzenia surowca z południowych Niemiec, a nie zastępowaniem go importem.
Jak nowe zakłady ustawią skup bydła i sprzedaż wołowiny?
Uczestnicy rynku wskazują, że w krótkim okresie należy oczekiwać względnej ciągłości operacyjnej. Marko Flemm ocenia, że codzienna praktyka handlowa nie zmieni się od razu: przepływy towarowe powinny zostać utrzymane, a relacje robocze z zakładami nie ulegną natychmiastowej przebudowie. To ważny sygnał dla producentów, którzy w ostatnich miesiącach funkcjonowali w warunkach podwyższonej niepewności.
W perspektywie średnioterminowej kluczowe będzie jednak to, jak nowe podmioty zdefiniują swoje priorytety zakupowe i sprzedażowe. Matthias Hellkuhl z RVZ-Raiffeisen Viehzentrale zwraca uwagę, że rynek będzie obserwował pozycjonowanie zakładów po stronie sprzedaży. Znaczenie będzie miało między innymi to, czy większy nacisk zostanie położony na segmenty związane z wyższym dobrostanem, określonymi standardami jakości lub konkretnymi kategoriami bydła, takimi jak krowy rzeźne, jałówki czy byki.
Takie decyzje mogą mieć bezpośredni wpływ na regionalne przepływy żywca, strukturę popytu na określone typy zwierząt oraz organizację współpracy z grupami producenckimi.
Dlaczego południe Niemiec pozostaje atrakcyjne?
Mimo prognozowanego spadku pogłowia bydła region południowych Niemiec pozostaje atrakcyjny dla inwestorów. Według przedstawicieli branży decyduje o tym przede wszystkim silna baza surowcowa. Duży udział trwałych użytków zielonych sprzyja utrzymaniu produkcji bydła, a znacząca rola ras o użytkowości dwukierunkowej – zwłaszcza simental i szwajcarskiej brunatnej – wzmacnia pozycję regionu w zakresie jakości oferowanego surowca.
Sebastian Brandmaier z Bawarskiego Związku Handlu Zwierzętami Gospodarskimi podkreśla, że inwestorzy chcą zabezpieczyć dostęp do surowca o wysokiej wartości rynkowej. Jako przykład wskazuje okolice Waldkraiburga, uznawane za jeden z najmocniejszych regionów produkcji bydła w Niemczech. Dodatkowym argumentem pozostaje siła nabywcza rynku południowego, która zwiększa atrakcyjność działalności w tym obszarze.
Oczekiwania wobec nowych właścicieli
Organizacje branżowe sygnalizują jednocześnie, że okres po przejęciu powinien zostać szybko wykorzystany do uporządkowania relacji z dostawcami. Oczekiwane są szybkie rozmowy z producentami i reprezentującymi ich organizacjami w celu określenia zasad dalszej współpracy.
Wśród postulatów pojawia się także potrzeba dalszego rozwijania programów jakościowych i regionalnych, takich jak GQ-Bayern czy systemy ekologiczne. Dla producentów istotne będzie to, czy nowi właściciele będą skłonni budować wartość rynkową w oparciu o wyróżniki regionalnej produkcji, czy raczej postawią na bardziej zunifikowany model działania. Warunkiem powodzenia tych relacji ma być przejrzysta i partnerska współpraca z rolnikami.
Niewykorzystane moce ubojowe nadal mogą być problemem
Mimo przeważającego optymizmu branża nie pomija kwestii nadwyżki mocy ubojowych. Poza zakładem w Traunstein w trakcie procesu sprzedażowego nie doszło do wyraźnego ograniczenia potencjału ubojowego. Zdaniem Sebastiana Brandmaiera wykorzystanie mocy w sektorze bydła może nadal utrzymywać się na poziomie około 60–70%, co przy dalszym spadku pogłowia rodzi pytania o trwałą rentowność części infrastruktury.
Z drugiej strony nie wszyscy oceniają ten stan równie krytycznie. Felßner wskazuje, że pewna rezerwa mocy może działać stabilizująco i ułatwiać reagowanie na zmienność podaży. Zwraca też uwagę, że współczesna konkurencyjność zakładów mięsnych opiera się nie tylko na samym uboju, ale w coraz większym stopniu na przetwórstwie i zdolności generowania wartości dodanej. W tym ujęciu przyszłość poszczególnych zakładów będzie zależeć nie tyle od samej skali uboju, ile od ich miejsca w szerszym modelu biznesowym.
Przykładem może być Landshut, gdzie zakład był wcześniej przewidywany do wygaszenia, a obecnie ma zostać rozwijany przez Marcher.
Mniejsze ubojnie nadal będą pod presją rynku
Utrzymanie dużych zakładów na rynku nie oznacza końca zmian strukturalnych. Jak wskazuje Günther Felßner, w samej Bawarii nadal działa około 1400 licencjonowanych ubojni. W jego ocenie dalsza presja będzie dotyczyć przede wszystkim słabszych, mniejszych struktur komunalnych, podczas gdy zakłady wydajne, dobrze zarządzane i oferujące produkt dopasowany do potrzeb rynku mają większe szanse na utrzymanie pozycji.
Więcej konkurencji o bydło może poprawić bezpieczeństwo zbytu
Dla producentów bydła w południowych Niemczech sprzedaż aktywów Vion oznacza przede wszystkim odsunięcie ryzyka nagłego załamania infrastruktury ubojowej i pojawienie się szansy na bardziej konkurencyjny rynek odbioru. Jednocześnie dopiero kolejne miesiące pokażą, czy nowi właściciele przełożą swoje deklaracje i potencjał kapitałowy na trwałe relacje z dostawcami, czytelne strategie zakupowe oraz rozwój modeli opartych na jakości, regionalności i wartości dodanej.
Źródło: topagrar.com
