W dniach 4-5 marca w stolicy odbywa się Europejskie Forum Finansowania Agrobiznesu – jedno z najważniejszych spotkań poświęconych relacjom między sektorem bankowym a agrobiznesem, któremu patronuje top agrar Polska.
Wydarzenie, organizowane przez Związek Banków Polskich, zgromadziło przedstawicieli banków komercyjnych i spółdzielczych, producentów rolnych, przetwórców, ekspertów rynku finansowego oraz reprezentantów administracji publicznej.
Forum koncentruje się na kluczowych wyzwaniach stojących przed sektorem rolno-spożywczym: dostępności kapitału inwestycyjnego, zarządzaniu ryzykiem klimatycznym i cenowym, finansowaniu transformacji technologicznej oraz roli banków w stabilizowaniu łańcucha żywnościowego.
Dla producentów rolnych szczególne znaczenie mają dyskusje o praktycznych instrumentach kredytowych, gwarancjach, wsparciu inwestycji w rolnictwo precyzyjne oraz możliwościach finansowania modernizacji gospodarstw w warunkach rosnących kosztów produkcji.
Forum jako przestrzeń dialogu o przyszłości
Podczas otwarcia Europejskiego Forum Finansowania Agrobiznesu prezes Związek Banków Polskich dr Tadeusz Białek wyraźnie podkreślił, że przyszłość polskiego rolnictwa zależy od jakości współpracy pomiędzy sektorem finansowym, administracją publiczną i samymi producentami rolnymi.
W jego wystąpieniu nie zabrakło zarówno twardych danych o skali finansowania, jak i mocnych diagnoz dotyczących inwestycyjnych wyzwań stojących przed branżą.
Prezes ZBP zaznaczył, że forum ma być przede wszystkim miejscem debaty. – Chcielibyśmy, aby forum było miejscem merytorycznej rozmowy o przyszłości finansowania rolnictwa – opartej na doświadczeniu rynkowym i wspólnym poszukiwaniu rozwiązań gospodarczych. Współczesne wyzwania wymagają współpracy, a nie konfrontacji – mówił.
Jak podkreślił, konkurencyjność polskiego rolnictwa determinują dziś zarówno procesy zachodzące na światowych rynkach, zmiany w handlu międzynarodowym i kierunki integracji europejskiej, jak i czynniki krajowe – od struktury społecznej po skutki zmian klimatu. Te ostatnie coraz wyraźniej wpływają na stabilność produkcji i bezpieczeństwo planowania w gospodarstwach.
W tym kontekście istotne znaczenie – zdaniem prezesa – będzie miała nowa perspektywa Wspólnej Polityki Rolnej oraz sposób włączenia w nią instytucji finansowych.
1,3 mln gospodarstw i 30 mld zł w portfelu
Białek przywołał dane pokazujące realną skalę zaangażowania banków w finansowanie sektora rolnego.
W Polsce funkcjonuje niemal 1,3 mln gospodarstw rolnych oraz ok. 70 tys. tzw. firm agrobiznesowych – od niewielkich podmiotów rodzinnych po duże międzynarodowe korporacje.
– Banki są głównym partnerem finansowym rolników i firm – podkreślił prezes ZBP.
Z sektora bankowego korzystają praktycznie wszyscy rolnicy, a aktywnie z kredytów – ponad 250 tys. gospodarstw. Na koniec 2025 r. wartość należności sektora bankowego wobec rolnictwa przekroczyła 30 mld zł.
Rocznie banki udzielają rolnikom i firmom agrobiznesowym około 20 mld zł finansowania – w tym ok. 13 mld zł w formie kredytów oraz 7 mld zł w leasingu.
Istotnym elementem wsparcia są kredyty preferencyjne realizowane we współpracy z administracją publiczną. – W ciągu ostatnich 30 lat banki udzieliły ponad 6 milionów kredytów preferencyjnych o łącznej wartości blisko 143 miliardów złotych – wskazał Białek.
W ramach funduszy gwarancyjnych do końca 2025 r. banki udzieliły ponad 6,3 mld zł kredytów, a finansowanie z wykorzystaniem gwarancji unijnych – m.in. przy współpracy z instytucjami europejskimi – przekracza 200 mln zł rocznie.
Prezes ZBP zwrócił też uwagę na relatywnie niską szkodowość portfela rolnego. – Rolnik jest dla sektora bankowego bezpiecznym i stabilnym klientem – szkodowość pozostaje poniżej 3% – zaznaczył.
Luka inwestycyjna i potrzeba modernizacji
Jednym z najważniejszych wątków wystąpienia była kwestia niedostatecznego poziomu inwestycji w Polsce. Średnia stopa inwestycji w Unii Europejskiej przekracza 22 proc., podczas gdy w Polsce wynosi poniżej 17 proc.
– To nasz wspólny problem, który może negatywnie wpływać na przyszłość kolejnych pokoleń – mówił prezes ZBP.
Szczególne zaniepokojenie budzi luka inwestycyjna w rolnictwie, w tym w obszarze transformacji cyfrowej i klimatycznej. Według przywołanych szacunków potrzeby inwestycyjne w tych segmentach sięgają nawet 140 mld zł.
– Bez nowoczesnego rolnictwa nie będzie nowoczesnej gospodarki w obszarze żywności – podkreślił.
Jednocześnie zaznaczył, że część tej luki wymaga nie tylko kapitału, lecz także reform strukturalnych w samym sektorze rolnym, które zwiększą jego zdolność do absorpcji środków zewnętrznych.
Presja kosztów i regulacji
Prezes ZBP wskazał także na narastające wyzwania: rosnące koszty produkcji, coraz wyższe wymagania środowiskowe i jakościowe, zmieniające się preferencje konsumentów czy presję regulacyjną.
– Rolnicy funkcjonują dziś w warunkach rosnących kosztów i wymagań ekologicznych oraz sanitarnych. To wpływa na ich zdolność inwestycyjną i dostęp do finansowania zewnętrznego – zaznaczył.
W jego ocenie konieczne jest dalsze wzmacnianie dialogu między sektorem bankowym a rolnictwem, tak aby mechanizmy finansowania lepiej odpowiadały na realne potrzeby gospodarstw – zarówno tych rodzinnych, jak i dużych podmiotów towarowych.
Polskie rolnictwo stoi wobec wyzwań rozwojowych
Podczas swojego wystąpienia wiceminister rolnictwa Adam Nowak podkreślił znaczenie stałego dialogu między administracją publiczną, sektorem finansowym i przedstawicielami agrobiznesu. Jak zaznaczył, forum ma być przestrzenią merytorycznej rozmowy o przyszłości finansowania rolnictwa, opartej na doświadczeniach rynkowych i wspólnym wypracowywaniu rozwiązań.
Wiceminister zwrócił uwagę, że polskie rolnictwo stoi dziś wobec wyzwań rozwojowych, które zdecydują o jego konkurencyjności w warunkach zmieniającego się handlu międzynarodowego i dalszej integracji europejskiej. Istotnym czynnikiem pozostają także uwarunkowania krajowe – w tym zmiany strukturalne na obszarach wiejskich oraz nasilające się skutki zmian klimatu, wpływające na stabilność produkcji rolnej.
Adam Nowak podkreślił również rolę nowej perspektywy WPR oraz potrzebę efektywnego włączania instytucji finansowych w proces modernizacji sektora. W jego ocenie kluczowe będzie pobudzanie inwestycji – zwłaszcza w obszarze cyfryzacji i transformacji klimatycznej – oraz tworzenie warunków do długofalowego, stabilnego rozwoju gospodarstw rolnych i firm agrobiznesowych.
Wystąpienie wiceministra wyraźnie akcentowało konieczność współpracy i partnerskiego podejścia do finansowania rolnictwa w obliczu rosnących kosztów produkcji, wymagań środowiskowych i presji rynkowej.
Rozmowy o fundamentalnych wyzwaniach
Tegoroczna edycja Europejskiego Forum Finansowania Agrobiznesu została zbudowana wokół hasła "Finansowanie agrobiznesu w zmieniającym się świecie" – i program wydarzenia pokazuje, że nie jest to jedynie publicystyczny slogan.
Dwa dni debat i warsztatów w Warszawa wypełnią rozmowy o fundamentalnych wyzwaniach: stabilności finansowej gospodarstw, odporności na kryzysy, zarządzaniu ryzykiem klimatycznym oraz roli banków w utrzymaniu płynności całego łańcucha żywnościowego.
W dalszej części relacji przedstawimy najważniejsze wnioski z debat, głosy ekspertów oraz konkretne rekomendacje dla rolników i firm sektora agro.
Krzysztof Zacharuk
