Dlaczego system monitoringu suszy nie obejmuje traw i użytków zielonych?
Jak wyjaśnił resort rolnictwa, System Monitoringu Suszy Rolniczej został opracowany i uruchomiony przez Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa – Państwowy Instytut Badawczy w Puławach (IUNG-PIB) na podstawie ustawy z 7 lipca 2005 r. o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich. Jego konstrukcja opiera się na wieloletnich doświadczeniach naukowych, modelach prognoz plonów oraz unikatowej bazie danych glebowych pokazującej retencję wodną gleb w skali całego kraju.
System integruje dane meteorologiczne niezbędne do obliczenia klimatycznego bilansu wodnego (KBW) oraz informacje z cyfrowej mapy glebowo-rolniczej. Przy wyznaczaniu obszarów zagrożonych suszą rolniczą brane są pod uwagę warunki pogodowe oraz podatność gleb na suszę.
I tu pojawia się zasadniczy problem: trawy i rośliny pastewne nie mają określonych progów KBW, a bez nich system nie jest w stanie formalnie wskazać zagrożenia suszą.
Obecnie monitoring suszy rolniczej prowadzony jest m.in.
- dla zbóż ozimych i jarych,
- kukurydzy na ziarno i kiszonkę,
- rzepaku i rzepiku,
- ziemniaków,
- buraków cukrowych,
- chmielu,
- tytoniu,
- warzyw gruntowych,
- drzew i krzewów owocowych,
- truskawek oraz roślin strączkowych.
Użytków zielonych na tej liście nie ma.
Klimatyczny bilans wodny - czym jest?
Klimatyczny bilans wodny to miara niedoboru zasilania atmosferycznego. Obliczany jest jako różnica pomiędzy opadami a ewapotranspiracją potencjalną:
- KBW = – (P – Ep),
gdzie P oznacza opad atmosferyczny, a Ep – ewapotranspirację potencjalną.
To właśnie wartości KBW są podstawą do stwierdzania suszy rolniczej w systemie.
Zobacz także: Kontrola dopłat bezpośrednich: jakich dokumentów obligatoryjnie wymaga ARiMR?
„Zgłoś szkodę rolniczną”
Ze względu na to, że trawy nie podlegają monitorowaniu w Systemie Monitoringu Suszy Rolniczej, w publicznej aplikacji „Zgłoś szkodę rolniczną” są one mapowane z roślinami o analogicznych wymaganiach wodno-glebowych. Jak wyjaśnia Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, jest to rozwiązanie stosowane w sytuacji braku odrębnych progów klimatycznego bilansu wodnego dla traw i roślin pastewnych.
Czy resort rolnictwa wprowadzi zmiany w systemie monitoringu suszy?
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi podkreśla, że system suszy jest ciągle rozbudowywany i doskonalony. Obecnie prowadzone są prace badawczo-rozwojowe nad wdrożeniem metod teledetekcji satelitarnej, wykorzystujących dane wysokiej i średniej rozdzielczości. Nowe rozwiązania mają umożliwić dokładniejsze szacowanie skutków suszy oraz uwzględnianie innych czynników wpływających na przebieg wegetacji i kształtowanie plonu.
Aby jednak system mógł realnie wskazywać suszę dla traw i konkretnych roślin pastewnych, konieczne jest wyznaczenie progów KBW dla tych upraw przed kolejnym sezonem wegetacyjnym oraz zmiana obowiązujących przepisów.
Wykaz upraw i gleb objętych monitoringiem suszy wynika z rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 11 kwietnia 2019 r. Dopóki trawy i rośliny pastewne nie zostaną w nim ujęte, system formalnie nie będzie ich monitorował.
Jak wyjaśnił resort rolnictwa, ze względu na to, że trawy nie podlegają monitorowaniu w Systemie Monitoringu Suszy Rolniczej, w publicznej aplikacji „Zgłoś szkodę rolniczą” trawy są mapowane z roślinami o analogicznych wymaganiach wodno-glebowych.
Na dziś odpowiedź na pytanie rolników jest więc jednoznaczna: zmiany są możliwe, ale wymagają czasu, badań i decyzji legislacyjnych. Konkretnego terminu jednak nie wskazano, a użytki zielone nadal pozostają poza oficjalnym monitoringiem suszy.
oprac. Justyna Czupryniak-Paluszkiewicz na podst. MRIRW
Fot: Katarszyna Sierszeńska
