Koszty pod kontrolą ważniejsze niż ceny skupu
O opłacalności produkcji rolniczej, o RHD i szeroko pojętej sprzedaży w ramach krótkich łańcuchów dostaw żywności
decydują trzy podstawowe czynniki: cena sprzedaży, koszty jednostkowe oraz wielkość produkcji. Na ceny rynkowe rolnik ma najmniejszy wpływ – musi dostosować się do konkurencji i warunków rynkowych. Zupełnie inaczej jest w przypadku kosztów.
– Największy wpływ producent ma na koszty produkcji, gdyż o nich decyduje i ma wpływ z wyjątkiem cen kupowanych środków produkcji – podkreślają specjaliści w publikacji Wielkopolskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego w Poznaniu: Krótkie łańcuchy dostaw – jak znaleźć klientów i sprzedawać z zyskiem. W praktyce oznacza to konieczność analizy, czy wszystkie ponoszone nakłady są uzasadnione i czy ich poziom jest optymalny.
Nasiona, nawozy, ochrona – nie tylko cena ma znaczenie
Jednym z często pomijanych elementów jest jakość materiału siewnego. Wielu rolników kieruje się głównie ceną, rezygnując z nasion kwalifikowanych na rzecz własnych.
– Wielu producentów patrzy prawie wyłącznie poprzez kryterium ceny, tymczasem zakup nasion kwalifikowanych zamiast własnych (np. zboża) lub droższych, ale lepszych jakościowo zazwyczaj przekłada się na wyższy plon i to o lepszej jakości, za który będziemy mogli otrzymać wyższą cenę – wskazują eksperci we wspomnianym wyżej tytule.
Podobnie jest z nawożeniem i ochroną roślin. Każdy zabieg powinien być oceniany przez pryzmat opłacalności: czy dodatkowy plon pokryje koszt środka, pracy maszyny i czasu rolnika.
Zobacz także: Krótkie łańcuchy dostaw: jak rolnik może dziś skutecznie dotrzeć do klienta?
Maszyny: największy koszt, którego nie widać
Znaczącą pozycją w kosztach gospodarstw są maszyny rolnicze. W kalkulacjach często uwzględnia się jedynie paliwo i bieżące naprawy, pomijając koszty stałe.
– Należy jeszcze uwzględnić koszty stałe, a więc amortyzacji, przechowywania, ubezpieczenia i ewentualnych przeglądów. Roczny koszt amortyzacji oblicza się ze wzoru:
(Cm-Wr)/T,
gdzie: Cm – cena zakupu maszyny, Wr – wartość rezydualna, czyli szacowana wartość maszyny, po której możemy ją sprzedać po okresie użytkowania w naszym przedsiębiorstwie/gospodarstwie, T – czas użytkowania (lat) – zwracają uwagę autorzy publikacji Wielkopolskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego w Poznaniu.
Obniżeniu kosztów sprzyja wspólne użytkowanie maszyn z innymi rolnikami, korzystanie z usług lub lepsze wykorzystanie już posiadanego sprzętu poprzez zwiększenie skali produkcji.
Praca własna też kosztuje
Często pomijanym elementem kalkulacji jest praca samego rolnika. Przyjmuje się, że wynagrodzeniem jest zysk, jednak takie podejście może prowadzić do błędnych decyzji. Doradcy ostrzegają, że jeśli nie weźmiemy pod uwagę kosztu własnej pracy, możemy rozwijać najbardziej pracochłonne kierunki produkcji, które wcale nie są najbardziej opłacalne – ostrzegają doradcy. Uwzględnienie czasu pracy pozwala lepiej ocenić, które produkty warto rozwijać, a z których zrezygnować.
Przeczytaj także: Krótkie łańcuchy dostaw coraz ważniejsze. Dlaczego rolnicy skracają drogę „od pola do stołu”?
Sprzedaż bezpośrednia i przetwórstwo: szansa na wyższe marże
Długookresowe analizy rynku pokazują, że udział cen skupu w cenach detalicznych systematycznie maleje. To efekt rosnącej liczby pośredników, rosnących kosztów pracy, wymagań sanitarnych i środowiskowych oraz coraz większej roli sieci handlowych. W tej sytuacji coraz większym zainteresowaniem cieszy się sprzedaż bezpośrednia i własne przetwórstwo. Dzieje się tak, gdyż – jak zaznaczają eksperci w tytule: Krótkie łańcuchy dostaw – jak znaleźć klientów i sprzedawać z zyskiem – ominięcie pośredników pozwala przejąć część marży, ale wymaga dodatkowej pracy, spełnienia wymogów prawnych i dobrej organizacji.
Własne przetwórstwo umożliwia także lepsze wykorzystanie nadwyżek produkcji, ograniczenie strat i zmniejszenie sezonowości dochodów. Co istotne, konsumenci coraz częściej są gotowi zapłacić więcej za produkty wytworzone bezpośrednio w gospodarstwie.
Gospodarstwo rolne, Rolniczy Handel Detaliczny, Krótkie Łańcuchy Dostaw
Pamiętajmy, że w kalkulacji kosztów bezpośrednich warto ująć wszystkie wydatki, które są bezpośrednio związane z produkcją. Należą do nich m.in.
- koszty zakupu nasion,
- nawozów oraz środków ochrony roślin,
- opłaty za usługi zewnętrzne.
Istotnym elementem są również koszty pracy – zarówno własnej, jak i zatrudnionych pracowników – oraz wydatki związane z pracami mechanizacyjnymi, w tym użytkowaniem maszyn, ciągników i kombajnów. Z kolei w przypadku działalności przetwórczej kluczowe znaczenie mają koszty surowców i dodatków, nakłady na maszyny, usługi oraz praca własna i najemna.
Źródło: Publikacja Wielkopolskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego w Poznaniu: Krótkie łańcuchy dostaw – jak znaleźć klientów i sprzedawać z zyskiem
fot. Canva AI
