Plan nawozowy dla UE
Komisja Europejska przyjęła 19 maja 2026 r. w Strasburgu „Plan działania w sprawie nawozów: partnerstwo na rzecz zapewnienia dostępności, przystępności cenowej i autonomii strategicznej w zakresie nawozów produkowanych w UE”.
Dokument dotyczy rynku nawozów w Unii Europejskiej i obejmuje działania krótkoterminowe oraz rozwiązania na kolejne lata. Plan adresowany jest do rolników, którzy mierzą się z wysokimi cenami nawozów i ryzykiem ograniczonej dostępności, ale obejmuje także producentów nawozów, państwa członkowskie oraz cały łańcuch dostaw.
Komisja chce uruchomić wsparcie z wykorzystaniem instrumentów wspólnej polityki rolnej, zwiększyć rezerwę rolną, przygotować pakiet płynnościowy i ograniczyć zależność UE od importu nawozów oraz surowców do ich produkcji.
Powody reakcji Komisji
Komisja podaje, że w ostatnim kwartale 2025 r. koszty nawozów dla rolników w UE były nadal o 62 proc. wyższe niż w 2020 r., a w kwietniu 2026 r. ceny nawozów azotowych wzrosły o kolejne 40 proc. wobec grudnia 2025 r. Komisja wskazuje, że wzrost kosztów może prowadzić do ograniczania dawek nawozów, spadku plonów, pogorszenia jakości produkcji oraz ograniczenia areału upraw.
Z uzasadnienia przyjęcia planu podanego w komunikacie wynika, że w ocenie Komisji sytuacja ta zagraża bezpieczeństwu żywnościowemu Europy oraz jej strategicznej autonomii:
– „Plan ten bezpośrednio przyczyni się do zapewnienia bezpieczeństwa żywnościowego i wzmocnienia strategicznej autonomii Europy, przy jednoczesnym dążeniu do osiągnięcia ambitnych celów w zakresie klimatu i środowiska” – czytamy.
Cele te mają zostać osiągnięte dzięki wsparciu europejskich rolników, inwestycjom w europejski przemysł nawozowy oraz przyspieszeniu rozwoju zrównoważonych, lokalnych rozwiązań.
Plan nawozowy bez konkretnych kwot
Plan nawozowy Komisji zawiera przede wszystkim zapowiedzi instrumentów, które mają zostać dopiero przygotowane. W dokumencie nie ma kwoty pakietu wsparcia dla rolników. Komisja zapowiada jego przedstawienie przed latem 2026 r. Pakiet ma obejmować uruchomienie środków z budżetu UE i „znaczące” zwiększenie rezerwy rolnej, aby poprawić płynność finansową gospodarstw przed kolejnym cyklem produkcyjnym.
Zapowiadany jest także pakiet w ramach obecnej WPR, który ma umożliwić państwom członkowskim „szersze wykorzystanie dostępnych środków”. Chodzi m.in. o wsparcie płynnościowe dla rolników, większą elastyczność zaliczek oraz finansowanie działań poprawiających efektywność nawożenia, wykorzystanie składników z recyklingu i odporność gospodarstw.
Monitorowanie dostępności nawozów
Komisja chce stworzyć stałą platformę współpracy między producentami nawozów, rolnikami i państwami członkowskimi. Ma ona służyć monitorowaniu dostępności nawozów produkowanych w UE, ich cen oraz sytuacji europejskiego przemysłu nawozowego.
Plan przewiduje też sprawdzenie, czy UE powinna tworzyć zapasy nawozów i surowców na wypadek kolejnych zakłóceń rynku. W grę wchodzą zapasy sezonowe lub minimalne oraz ewentualne wspólne zamówienia. Komisja chce równocześnie zbierać więcej danych o cenach, zapasach, produkcji i zdolnościach produkcyjnych.
ETS i pofermenty
Do lipca 2026 r. Komisja ma przedstawić propozycję rewizji systemu ETS. W jej ramach ma ocenić, czy przemysł nawozowy mógłby otrzymać ulgi w opłatach za emisję gazów cieplarnianych. Warunkiem miałaby być dekarbonizacja produkcji, rozwój nawozów biologicznych i obiegowych oraz zapewnienie dostępności nawozów produkowanych w UE.
Plan przewiduje również działania dotyczące pofermentów. Komisja chce przygotować rozwiązania ułatwiające ich wykorzystanie i pracuje nad rozszerzeniem rozwiązań podobnych do RENURE na wybrane pofermenty, które spełnią kryteria jakościowe. Celem jest przygotowanie rozwiązań przed kolejnym sezonem wegetacyjnym.
Europa buduje przyszłość
Jak podaje komunikat, „Komisja zapewni ukierunkowane wyjątkowe wsparcie europejskim rolnikom borykającym się z wysokimi kosztami nawozów, wykorzystując istniejące instrumenty w ramach unijnej polityki rolnej”. Program ma zapewnić „silniejsze zachęty do stosowania bardziej wydajnych praktyk rolniczych, które ograniczają i optymalizują stosowanie nawozów, sprzyjają przejściu na nawozy pochodzenia biologicznego oraz w razie potrzeby inwestują w odporność gospodarstw rolnych”.
– „Dzięki temu planowi działania inwestujemy w silniejszy europejski przemysł nawozowy, wspieramy europejskich rolników i przyspieszamy innowacje w zakresie zrównoważonych, lokalnych rozwiązań. Trwający kryzys związany z paliwami kopalnymi pokazuje, że przywództwo w dziedzinie klimatu i odporność gospodarcza są ze sobą powiązane. Dlatego Europa buduje przyszłość opartą na zrównoważonym rozwoju, przystępności cenowej i sile przemysłowej” – powiedziała przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen.
Albert Katana
na podstawie: Commission presents plan to secure Europe‘s fertiliser supply and food security
