Minister rolnictwa mówi wprost o zagrożeniach dla konkurencyjności, a premier Donald Tusk przyznaje, że to świadomy krok polityczny i prawny. Stawką są interesy rolników i przyszłość rynku żywności.
Rząd jest na finiszu prac nad dokumentem
Decyzja o skierowaniu skargi do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) w sprawie umowy UE–Mercosur nabiera realnych kształtów.
Podczas konferencji prasowej w ministerstwie rolnictwa 24 kwietnia szef resortu Stefan Krajewski jasno potwierdził, że rząd jest na finiszu prac nad dokumentem.
– Polska złoży skargę do TSUE. (…) Ważne jest to, żeby pokazywać, jak ta umowa może wpłynąć na polskie rolnictwo, na polski eksport – podkreślił minister, wskazując, że działania rządu mają chronić zarówno producentów, jak i przetwórców żywności.
Skarga jeszcze w przygotowaniu, ale decyzja zapadła
Choć polityczna decyzja już zapadła, formalnie skarga nie została jeszcze złożona. Jak zaznaczył Krajewski, trwają intensywne prace międzyresortowe nad jej ostatecznym kształtem.
– Skarga nie jest jeszcze złożona. (…) współpracujemy, żeby ona miała jak najlepszy kształt i wymiar tak, żeby chronić polskich rolników i polskich przetwórców – mówił minister.
Resort rolnictwa współpracuje w tej sprawie m.in. z Ministerstwem Rozwoju i Technologii oraz Ministerstwem Spraw Zagranicznych. Kluczowy termin to 26 maja – do tego czasu Polska musi formalnie skierować sprawę do TSUE.
Jednocześnie rząd chce działać szybciej. Krajewski przyznał, że celem jest złożenie skargi jeszcze przed 1 maja, kiedy ma wejść w życie częściowe stosowanie umowy.
Spór o procedowanie i skutki dla rolnictwa
Jednym z głównych zarzutów wobec umowy jest sposób jej procedowania na poziomie unijnym. Minister rolnictwa wskazał na kontrowersyjne rozdzielenie porozumienia na część polityczną i handlową.
– Nie zgadzamy się na sposób procedowania tej umowy. (…) Chcemy, żeby TSUE przyjrzało się kwestii podejmowanych decyzji – zaznaczył.
Jeszcze ważniejsze są jednak konsekwencje gospodarcze. Rząd obawia się, że liberalizacja handlu z krajami Mercosur uderzy w konkurencyjność europejskiego – w tym polskiego – rolnictwa.
– Wskazywałem na zagrożenia, które niesie ta umowa dla rolnictwa, dla przetwórstwa – chociażby konkurencyjność, która może być ograniczona – podkreślił Krajewski.
Skarga może, ale nie musi zatrzymać umowy
Na razie nie ma pewności, jakie będą bezpośrednie skutki prawne skargi. Minister rolnictwa przyznał, że jej złożenie nie gwarantuje wstrzymania wdrażania umowy.
– Ona może, ale nie musi zablokować – powiedział, odnosząc się do potencjalnego wpływu skargi na wejście w życie przepisów od maja.
Równolegle trwają rozmowy z Komisją Europejską, a polskie służby już przygotowują się na ewentualny wzrost importu produktów rolnych spoza UE. Resort zapewnia, że kontrole jakości i bezpieczeństwa żywności są prowadzone na bieżąco.
Tusk nagle zmienia podejście
Istotnym kontekstem politycznym jest zmiana stanowiska premiera Donalda Tuska. Jeszcze w marcu nie było jasnej deklaracji o skierowaniu sprawy do TSUE. Teraz szef rządu otwarcie mówi o takiej decyzji.
– Uprzedziłem Komisję Europejską, że będziemy szli do Trybunału Sprawiedliwości UE z Mercosur jako rząd, żeby nie traktowali tego jako osobisty atak – zaznaczył w piątek premier.
Tusk przyznał jednocześnie, że umowa ma zarówno potencjalnych beneficjentów, jak i przegranych, ale to właśnie rolnictwo wymaga szczególnej ochrony.
– Pozycja rolnictwa w polskiej gospodarce jest istotna – podkreślił.
Wicepremier: twarde stanowisko rządu
Do sprawy odniósł się także wicepremier Władysław Kosiniak-Kamysz, który jednoznacznie popiera działania rządu.
– Polska złoży skargę do TSUE w sprawie Mercosur! (…) Bronimy polskich konsumentów i rolników przed zagrożeniami i nieuczciwą konkurencją – zadeklarował w mediach społecznościowych.
Jak podkreślił, to kolejny etap działań po wcześniejszych negocjacjach w Brukseli.
Presja czasu i niepewność efektów
Chociaż kierunek działań rządu jest już przesądzony, wiele pytań pozostaje bez odpowiedzi. Nie wiadomo, czy TSUE zdecyduje się na wstrzymanie stosowania umowy ani jakie będą długofalowe skutki prawne.
Sam minister rolnictwa nie ukrywa tej niepewności: – Tego nie jestem w stanie przewidzieć – przyznał, pytany o efekt skargi.
Jedno jest jednak pewne: sprawa umowy Mercosur wchodzi w nową fazę, w której spór polityczny przenosi się na poziom prawny. A dla polskiego rolnictwa może to być jeden z najważniejszych testów ostatnich lat.
Krzysztof Zacharuk
