Minister przekonywał, że resort przechodzi od reagowania na kolejne kryzysy do wprowadzania rozwiązań, które mają poprawić opłacalność produkcji i zwiększyć bezpieczeństwo polskich gospodarstw.
Rolnik ma mieć partnera, a nie urząd
Podsumowując pierwszy rok urzędowania, Stefan Krajewski podkreślał, że jego celem było przede wszystkim odbudowanie relacji między resortem a rolnikami. Uroczystość odbyła się w gospodarstwie Dariusza Góralczyka w miejscowości Czyżew-Ruś-Wieś w woj. podlaskim.
Jak mówił, ministerstwo ma być partnerem dla gospodarzy, a nie miejscem, do którego przychodzi się wyłącznie po decyzje administracyjne. Dlatego – jak zaznaczał – w ciągu ostatnich dwunastu miesięcy odwiedził wszystkie województwa i odbył tysiące rozmów z rolnikami w gospodarstwach, na targach i spotkaniach branżowych.
Zdaniem ministra był to również czas przechodzenia od doraźnego reagowania na problemy do zmian systemowych. Resort przygotował 17 ustaw, dziewięć kolejnych projektów ustaw oraz ponad sto rozporządzeń upraszczających funkcjonowanie gospodarstw.
Wśród najważniejszych zmian wymieniono m.in. ubój pastwiskowy, cyfryzację części procedur oraz rozwiązania ułatwiające prowadzenie produkcji zwierzęcej.
Na jakie zmiany mogą liczyć rolnicy?
Najbardziej konkretne deklaracje dotyczyły pieniędzy, które mają trafić do gospodarstw jeszcze w tym roku.
Resort zapowiada, że zaliczki dopłat bezpośrednich zostaną wypłacone około 10 września, czyli ponad miesiąc wcześniej niż zwykle. Końcowe płatności mają rozpocząć się od 1 grudnia. Celem jest poprawa płynności finansowej gospodarstw jeszcze przed zakończeniem sezonu prac polowych.
Minister zapowiedział również zwiększenie zwrotu akcyzy za paliwo rolnicze z 1,46 do 2 zł za litr. Według resortu ma to częściowo zrekompensować rosnące koszty prowadzenia produkcji.
Równocześnie przygotowywany jest program dopłat do nawozów. Pomoc ma wynieść do 500 zł na hektar, maksymalnie do 300 ha, a finansowanie ma pochodzić zarówno z funduszy unijnych, jak i krajowych. Program jest odpowiedzią na wzrost cen nawozów po eskalacji konfliktu na Bliskim Wschodzie.
Silniejsza ochrona gospodarstw i większe wsparcie dla hodowców
Jednym z głównych tematów wystąpienia była sytuacja producentów trzody chlewnej. Minister zapowiedział program o wartości około 500 mln zł wspierający grupy producenckie i odbudowę krajowego pogłowia świń.
Hodowcy mają otrzymać również 1000 zł do każdej lochy oraz wsparcie sięgające 2000 zł przy zakupie loszek hodowlanych. Celem jest zwiększenie krajowej produkcji prosiąt i ograniczenie importu materiału hodowlanego.
Krajewski dużo miejsca poświęcił także skutkom zmian klimatu. Wskazywał, że tegoroczne rekordowe temperatury pokazały, iż obowiązujące przepisy nie nadążają za nowymi zagrożeniami dla rolnictwa.
Dlatego resort przygotowuje rozwiązania wspierające inwestycje w agregaty prądotwórcze, zbiorniki na paliwo i RSM, systemy przeciwprzymrozkowe oraz przeciwgradowe, a także projekty poprawiające retencję wody.
Wieś ma pozostać miejscem produkcji rolnej
Jednym z najciekawszych elementów wystąpienia była zapowiedź dalszych prac nad ustawą o zachowaniu rolniczych funkcji produkcyjnych wsi. Minister przekonywał, że rozwój zabudowy mieszkaniowej nie może prowadzić do ograniczania działalności gospodarstw funkcjonujących od pokoleń.
– Wieś musi pozostać wsią, a rolnik musi zostać rolnikiem – podkreślał Krajewski, wskazując, że nowe przepisy mają lepiej chronić produkcję rolną przed konfliktami wynikającymi z napływu nowych mieszkańców na tereny wiejskie.
Minister przypomniał również, że obowiązuje już ustawa ograniczająca sprzedaż polskiej ziemi w obce ręce, a grunty z Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa mają trafiać przede wszystkim do gospodarstw rodzinnych.
Mercosur pozostaje jednym z głównych sporów
Stefan Krajewski ponownie zadeklarował sprzeciw wobec umowy handlowej Unii Europejskiej z państwami Mercosur. Przypomniał, że Polska złożyła skargę do Trybunału Sprawiedliwości UE (TSUE) i zabiega o wprowadzenie mechanizmów chroniących unijnych producentów rolnych.
Jednocześnie zaznaczył, że pierwsze dane dotyczące wymiany handlowej z państwami Mercosur wymagają dalszej analizy.
Drugi rok ma być sprawdzianem zapowiedzi
Podczas wystąpienia minister przedstawił długą listę zrealizowanych działań i planowanych zmian. Z perspektywy rolników najważniejsze będą jednak nie kolejne deklaracje, lecz tempo ich wdrażania.
Wcześniejsze dopłaty, wyższy zwrot akcyzy, wsparcie dla hodowców oraz inwestycje zwiększające odporność gospodarstw mogą realnie poprawić sytuację wielu producentów. O tym, czy zapowiedzi przełożą się na trwałą poprawę opłacalności produkcji, zdecydują jednak najbliższe miesiące oraz sytuacja na rynkach rolnych.
Krzysztof Zacharuk
