Okazuje się, że strefa w ramach Tarczy Wschód może objąć od 65 do nawet 80% powierzchni województwa podlaskiego. Dla rolników i mieszkańców oznacza to pytania o przyszłe ograniczenia, inwestycje i rozwój gospodarstw.
Wicemarszałek Senatu Maciej Żywno domaga się, aby odpowiedzi padły, zanim nowe zasady zaczną realnie wpływać na życie mieszkańców wschodniej Polski.
Strefa 50 km obejmie ogromną część Podlasia
Tarcza Wschód ma wzmocnić bezpieczeństwo Polski na wschodniej granicy. Jednym z jej elementów ma być komponent przyrodniczy, którego zadaniem jest dodatkowe utrudnienie potencjalnemu przeciwnikowi przemieszczania się po polskim terytorium.
Z perspektywy Warszawy pas o szerokości 50 kilometrów może wyglądać jak stosunkowo niewielki obszar. Inaczej sytuacja wygląda na mapie województwa podlaskiego.
Jak zwrócił uwagę podczas konferencji prasowej wicemarszałek Maciej Żywno, strefa może objąć od 65 do nawet 80% powierzchni całego województwa.
– Ta strefa 50 kilometrów może już nieść ze sobą określone ograniczenia, które będą wpływały na życie ludzi w tym regionie, ale w ogóle na funkcjonowanie całego regionu – mówił Żywno.
Skala jest więc kluczowa. Nie chodzi wyłącznie o niewielki pas bezpośrednio przy granicy, lecz o obszar obejmujący znaczną część województwa.
Co strefa będzie oznaczała dla rolników?
Na tym etapie nie można jeszcze powiedzieć, że rolników obejmą konkretne, nowe zakazy dotyczące produkcji rolnej. Z przedstawionego podczas konferencji materiału nie wynika bowiem, aby szczegółowy katalog takich ograniczeń został już określony.
Dla gospodarstw najważniejsze będzie jednak to, jak przyszłe zasady funkcjonowania strefy wpłyną na możliwość prowadzenia i rozwijania działalności.
Pytania będą dotyczyć przede wszystkim możliwości realizowania inwestycji, rozbudowy gospodarstw czy prowadzenia innych przedsięwzięć gospodarczych na terenach objętych nowymi zasadami.
Dlatego tak istotne jest, aby szczegóły zostały przedstawione odpowiednio wcześnie, zanim ograniczenia zaczną wpływać na decyzje podejmowane przez mieszkańców i przedsiębiorców.
Żywno podkreślał, że właśnie taki jest cel jego interwencji – uzyskać odpowiedzi jeszcze przed wprowadzeniem kolejnych rozwiązań. Swoje pytania skierował m.in. do ministra klimatu, ministra obrony narodowej i ministra funduszy i rozwoju regionalnego.
"Bezpieczeństwo ma priorytet". Ale region musi normalnie funkcjonować
Wicemarszałek Senatu nie kwestionuje potrzeby budowy Tarczy Wschód. Wręcz przeciwnie – deklaruje pełne poparcie dla jej założeń oraz dla wykorzystania przyrody jako elementu ochrony.
– Bezpieczeństwo ma priorytet – podkreślał, wskazując jednocześnie, że komponent przyrodniczy może skutecznie utrudniać potencjalnym wojskom przeciwnika łatwe przemieszczanie się po terenie Polski.
Problem pojawia się wtedy, gdy rozwiązania związane z bezpieczeństwem zaczynają wpływać na codzienne funkcjonowanie całych regionów.
– Bezpieczeństwo to także spokój na granicy, to także spokój społeczności lokalnych, to także możliwość normalnego rozwoju, normalnego funkcjonowania – powiedział Żywno.
To właśnie ten drugi wymiar bezpieczeństwa będzie szczególnie ważny dla mieszkańców terenów objętych strefą – w tym dla rolników, których gospodarstwa są częścią lokalnej gospodarki.
Finlandia pokazuje, że ograniczeniom może towarzyszyć wsparcie
Jednym z argumentów pojawiających się przy budowie polskiego modelu jest przykład Finlandii. Żywno nie kwestionuje fińskiego kierunku. – Aspekt ochrony poprzez przyrodę, aspekt ochrony militarnej poprzez przyrodę jest istotny i skuteczny – ocenił.
Jednocześnie wskazał na rozwiązanie, które może mieć ogromne znaczenie dla mieszkańców wschodniej Polski. Jak mówił, w Finlandii zadbano o to, aby mieszkańcy i firmy działające na terenach objętych ochroną mogły nadal normalnie funkcjonować, a inwestycje mogły się rozwijać. Towarzyszyć temu miały również dodatkowe mechanizmy finansowego wsparcia.
To właśnie może być jeden z najważniejszych tematów polskiej dyskusji o strefie.
Jeżeli nowe zasady będą oznaczały ograniczenia dla mieszkańców i przedsiębiorców, pojawi się również pytanie o rekompensaty oraz finansowanie rozwoju terenów objętych strefą.
Pierwsze ograniczenia dotyczą gospodarki leśnej
W materiale przedstawionym przez Żywno pojawia się już konkretny przykład ograniczeń – dotyczy on gospodarki leśnej.
Jak wskazał senator, w strefie do 5 kilometrów, a następnie do 50 kilometrów, pojawiają się decyzje dotyczące ograniczenia prowadzenia gospodarki leśnej.
– W regionie w dużej mierze opartym o lasy, o funkcjonowanie lasów państwowych, o branżę drzewną ewidentnie będzie oznaczało duże ograniczenia – ocenił.
To ważny przykład, ale nie należy go utożsamiać z ograniczeniami dla rolnictwa. Z przedstawionych informacji nie wynika, aby szczegółowe ograniczenia dotyczące produkcji rolnej zostały już określone.
Dla gospodarstw ważne będzie więc to, jakie kolejne decyzje zostaną podjęte i czy obejmą inne rodzaje działalności.
Nie tylko Podlasie. Problem może dotyczyć kilku województw
Skala problemu wykracza poza województwo podlaskie. Maciej Żywno wskazał, że zmiany dotyczą również szerszego pasa wschodniej Polski, w tym województw warmińsko-mazurskiego, lubelskiego i podkarpackiego.
Jego zdaniem zmiana charakteru funkcjonowania tych regionów będzie wymagała odpowiednich działań także na poziomie strategii rozwoju i finansowania.
To ważna informacja dla rolników, ponieważ pokazuje, że dyskusja o skutkach Tarczy Wschód nie jest wyłącznie lokalnym problemem Podlasia.
"Te regiony same takiej zmiany nie udźwigną"
Jeżeli nowe zasady rzeczywiście będą oznaczały poważne ograniczenia, ich kosztów nie powinny ponosić wyłącznie lokalne samorządy i mieszkańcy – uważa Żywno.
– Te regiony same takiej zmiany nie udźwigną, jeżeli faktycznie będą one wnosiły duże ograniczenia – stwierdził.
Dlatego senator zwrócił się również do Generalnej Dyrekcji Lasów Państwowych oraz marszałka województwa podlaskiego. Jego zdaniem potrzebne jest stworzenie programu rozwoju regionu, który uwzględni nowe warunki funkcjonowania terenów objętych strefą.
Chodzi nie tylko o pomoc dla powiatów położonych bezpośrednio przy granicy. Strefa o szerokości do 50 kilometrów obejmuje znacznie większy obszar.
Co dziś wiemy o strefie?
Wiadomo, że strefa ma obejmować pas do 50 km od wschodniej granicy, na Podlasiu może objąć od 65 do 80% powierzchni województwa, ma mieć komponent przyrodniczy związany z bezpieczeństwem, pojawiają się ograniczenia dotyczące gospodarki leśnej, a władze regionu domagają się określenia wpływu strefy na mieszkańców i gospodarkę.
Nie wiadomo jeszcze: jakie dokładnie będą zasady dotyczące poszczególnych rodzajów działalności, czy i w jakim zakresie obejmą one gospodarstwa rolne, jakie będą zasady realizacji inwestycji, a także czy zostaną wprowadzone specjalne rekompensaty lub programy wsparcia.
Krzysztof Zacharuk
