StoryEditor

Upały sprzyjają groźnej chorobie ziemniaka. Jak ograniczać wodną zgniliznę przyranową?

Pierwsza ważna informacja dla strategii ograniczania strat – sprawcą choroby nie jest typowy grzyb, ale organizm z grupy tzw. lęgniowców z rodzaju Globisporangium (kiedyś uważano, że chorobę powoduje lęgniowiec Phytium). Dlaczego jest to takie ważne? Są dwa powody: nie działają na niego typowe fungicydy stosowane na mączniaki prawdziwe, rdze i plamistości liści (czyli triazole, karboksyamidy, morfoliny itd.). Drugi powód: patogen jest ciepłolubny.

01.07.2026., 14:00h

Jakie objawy wodnej zgnilizny przyranowej?

Objawem wodnej zgnilizny przyranowej jest gnicie bulw w przechowani. Gnicie to postępuje od skórki i szybko wnika w głąb bulwy. Jednak zamiast cuchnącego mętnego wycieku, jak jest w przypadku częściej spotykanej mokrej zgnilizny bakteryjnej, z bulw wycieka przezroczysta wodnista ciecz. Bywa tak, że pod skrzyniopaletą lub w pobliżu pryzmy jest kałuża „wody”.

image
Wodna zgnilizna przyranowa - wyciek ze skrzynipalety
FOTO: Fot. Jerzy Osowski

Sugerować to może nieszczelność dachu luba awarię chłodnic. Tymczasem „woda” wycieka z chorych bulw!

image
Wodna zgnilizna przyranowa - wyciek wodnisty z bulw
FOTO: Fot. Jerzy Osowski

Do infekcji patogenem dochodzi podczas zbioru w upałach. Temperatura gleby ponad 20 st. C to jeden z czynników powodujących chorobę.

– Jeśli miąższ bulw ma temperaturę poniżej 18 st. C patogen nie rozwija się. Jednak, gdy jest upał i bulwy mają ponad 25 st. C, to infekcja rozwinie się w ciągu zaledwie 36 godzin – mówił podczas tegorocznego seminarium ziemniaczanego dr Jerzy Osowski z IHAR – PIB, zakład doświadczalny w Boninie. Dlatego temperatura bulw w czasie zbioru nie powinna być wyższa niż 15–16 st. C. Niestety na chorobę nie ma skutecznych fungicydów.

Warunki sprzyjające chorobie

Na warunki zbioru bulw trzeba zwracać uwagę zwłaszcza w tym roku, ponieważ mamy warunki wybitnie sprzyjające chorobie. Są to długotrwałe susze, gwałtowne deszcze oraz wysokie temperatury powietrza w okresie wegetacji. Co ważne – nie tylko temperatura gleby ma znaczenie. Trzeba także zwracać uwagę, aby maksymalnie ograniczyć uszkodzenia bulw, bo to przez nie wnika patogen. Są to nawet uszkodzenia skórki bulw, do których dochodzi najczęściej podczas zbioru, a także przygotowywania bulw do przechowywania.

Jak zatem ograniczać chorobę?

Trzeba skupić się na kilku elementach:

  • zbiór bulw przeprowadzać w temperaturze miąższu nie wyższej niż 15–16 st. C, ale też niższej niż 6–8 st. C (niska temperatura sprzyja pękaniu i wnikać mogą do ulw inne patogeny;
  • zbiór przeprowadzać w miarę suchej glebie, która łatwo będzie osypywać się z bulw i nie będzie konieczności dodatkowego mechanicznego wytrząsania ziemi;
  • maszyny powinny mieć amortyzowane elementy robocze, aby ograniczać uszkodzenia bulw;
  • zrzut bulw na pryzmę powinien być dokonywany z jak najniższej wysokości;
  • bulwy po zbiorze i kondycjowaniu w temperaturze początkowo 14 st. C powinny być schodzone i regularnie wentylowane.

tcz

Tomasz Czubiński
Autor Artykułu:Tomasz Czubiński

Tomasz Czubiński – rolnik, redaktor, a przy okazji dziennikarz zajmujący się szeroko pojętą uprawą roli i roślin, głównie rolniczych, ale także z racji nauki w szkole średniej gatunków ogrodniczych. Z urodzenia rolnik, a z wykształcenia specjalista w zakresie ochrony roślin (5-letnie studnia akademickie i podyplomowe). W kręgu jego największych zainteresowań leżą takie gatunki jak: zboża, rzepak, kukurydza, ziemniak i strączkowe. Ostatnio pogłębia swoją wiedzę dotyczącą uprawy i ochrony soi i słonecznika. Oprócz tego zajmuje się kwestiami nasiennictwa, hodowli roślin, nawożenia oraz glebą, w tym jej żyznością. Jest pomysłodawcą, głównym redaktorem oraz współautorem cenionych w środowisku rolniczym innowacyjnych i wznawianych Atlasów: chorób, szkodników, chwastów i objawów fizjologicznych. Oprócz tego stworzył serię poradników „Przewodnik polowy” i „Fazy rozwojowe”. W redakcji „top agrar Polska” od 2006 r. Na łamach tego miesięcznika i portalu topagrra.pl, a ostatnio także innych tytułów AgroHorti Media, jest autorem setek artykułów i reportaży o tematyce uprawy roślin, a także rolniczych tematów interwencyjnych i śledczych. Uczestniczy także w realizacji testów oraz publikacji ich wyników. Jest współorganizatorem i prowadzi wydarzenia dla rolników, m.in. forum, seminaria czy warsztaty. W pracy zawodowej kieruje się własnym wieloletnim doświadczeniem, czerpie naukę z wiedzy innych, w tym naukowców z Polski i ze świata (Niemcy, Francja, USA), a także rolników. Otwarty na różne poglądy, także rewolucyjne, na które jednak spogląda krytycznie i szuka „dziury w całym”. Interesuje się historią, w tym najnowszą historią rolnictwa i jej wpływem na kształt obecnego świata, losami rodzin rolniczych. Hobbistycznie uprawia ogród, a oprócz tego interesuje się szeroko pojętą fantastyką – od twardego SF po humorystyczne Fantasy. Od XX wieku żonaty, dwóch dorosłych synów.
Obszary specjalizacji: ochrona roślin, nawożenie, gleba, uprawa roli, nasiennictwo, hodowla roślin, uprawy: zboża, kukurydza, rzepak, strączkowe, w tym soja, słonecznik, gatunki ma międzyplon.
Kontakt: [email protected]
https://www.linkedin.com/in/tomasz-czubi%C5%84ski-990392225/

Pozostałe artykuły tego autora
Masz pytanie lub temat?Napisz do autora
POWRÓT DO STRONY GŁÓWNEJ
01. lipiec 2026 15:18