Związek Producentów Cukru w Polsce wyraził sprzeciw wobec decyzji Rady Unii Europejskiej o przyjęciu umowy handlowej z krajami Mercosur.
Decyzja ta otwiera europejski rynek na znaczące ilości bezcłowego cukru, co stwarza bezpośrednie zagrożenie dla konkurencyjności polskich i europejskich plantatorów oraz producentów.
190 tys. ton cukru rocznie
Kraje Mercosur, dzięki zawartej umowie zyskują prawo do eksportu na rynek unijny 190 tys. ton cukru rocznie bez żadnych opłat celnych.
- Dla branży oznacza to wprowadzenie wolumenu równego rocznej produkcji dużej europejskiej cukrowni. To drastycznie pogłębi nierównowagę rynkową. Eksperci ZPC wskazują, że nowa koncesja nakłada się na już istniejące przywileje handlowe, co w obliczu dotychczasowej nadpodaży brazylijskiego cukru może trwale zdestabilizować ceny w Europie - pisze Związek Producentów Cukru w Polsce.
Od czasu kiedy zostały zniesione kwoty produkcyjne w 2017 roku, w UE zamknięto łącznie 20 cukrowni, z czego aż 5 w ubiegłym roku.
Inne standardy produkcji cukru
Związek Producentów Cukru zwrócił uwagę na brak wymogów wzajemności w zakresie standardów produkcji rolnej.
– Dopuszczenie do nieograniczonej konkurencji z podmiotami, które nie muszą przestrzegać unijnych norm zrównoważonego rozwoju, uznajemy za uderzenie w interesy naszych plantatorów i producentów. To naruszenie zasad uczciwej konkurencji i zdrada zaufania sektora, który zainwestował ogromne środki w modernizację i ekologię – podkreśla Michał Gawryszczak, dyrektor Biura Związku Producentów Cukru w Polsce.
Mechanizm ochronny
W podpisanej umowe, zawarto mechanizm ochronny, który przez branżę oceniany jako czysto symboliczny i pozbawiony praktycznego znaczenia dla podmiotów gospodarczych.
– Jest to zdrada plantatorów buraków cukrowych i producentów cukru w UE przez Komisję i część państw członkowskich – dodaje Michał Gwaryszczak.
- Producenci cukru z UE apelują do Komisji Europejskiej i państw członkowskich o pilną rewizję zapisów dotyczących handlu produktami wrażliwymi oraz o podjęcie działań kompensacyjnych, które pozwolą sektorowi przetrwać w nowych, skrajnie trudnych warunkach rynkowych - czytamy w piśmie Związku Producentów Cukru w Polsce.
Wydłużona kampania cukrownicza
Jak informuje Piotr Szajner z IERiGŻ w styczniowym wydaniu Rynek Rolny, kampania cukrownicza 2025/2026 we wrześniu i październiku przebiegała w sprzyjających warunkach pogodowych. Jednak opady śniegu pod koniec listopada i trudności techniczne w niektórych cukrowniach spowodowały problemy ze zbiorem i przerobem buraków. W niektórych rejonach buraki nie zostały zebrane.
Kampania cukrownicza może potrwać aż do lutego 2026 roku. Niskie temperatury w styczniu mogą dodatkowo zagrozić jakości i masie korzeni.
Powierzchnia zasiewów buraków
Analityk podaje, że powierzchnia zasiewów wyniosła ok. 255 tys. ha wobec 275 tys. ha przed rokiem, a średni plon korzeni szacowany jest na ok. 68 t/ha. Zbiory osiągną 17,3 mln ton, a zawartość cukru w korzeniach będzie wyższa niż przed rokiem. Produkcja cukru może wynieść 2,4–2,5 mln ton, czyli więcej niż krajowe zużycie szacowane na ok. 1,8 mln ton. Szajner zaznacza, że koncerny cukrownicze oferują ceny skupu na poziomie 28–32 EUR/t, średnio o 2 EUR/t mniej niż w poprzednim sezonie. Niskie ceny pogarszają dochodowość uprawy, a cukrownie planują zakontraktować o ok. 10% mniej surowca niż w sezonie 2025/2026. Ekspert wskazuje, że głównymi przyczynami są duża podaż cukru i trudna sytuacja finansowa przemysłu.
Ceny cukru
Szajner informuje, że w listopadzie 2025 roku ceny cukru workowanego spadły do 2,82 PLN/kg, ceny cukru paczkowanego wzrosły do 2,47 PLN/kg, a średnia cena detaliczna wyniosła 3,26 PLN/kg – o 0,9% więcej niż miesiąc wcześniej, ale o 18,8% mniej niż rok wcześniej.
Średni spadek cen detalicznych w UE wyniósł 4,2%, największe spadki odnotowano w:
- Danii,
- Portugalii,
- Finlandii,
- Szwecji i Polsce.
Wzrost cen detalicznych zanotowano w:
- Austrii,
- Irlandii,
- Czechach i Holandii.
Eksport i import cukru
Analityk podaje, że w okresie styczeń–październik 2025 roku Polska wyeksportowała 821,8 tys. t cukru, w tym 364 tys. t do UE.
Najwięksi odbiorcy w UE to:
- Niemcy,
- Włochy,
- Chorwacja i Węgry.
Eksport do krajów pozaunijnych obejmował m.in.:
- Izrael,
- Tunezję,
- Albanię,
- Liban,
- Libię,
- Sri Lankę,
- Syrię i Wielką Brytanię.
Import wyniósł 93,9 tys. t, głównie z UE, a średnie ceny importowe wahały się w granicach 600–825 EUR/t.
Światowe ceny cukru
W 2025 roku światowe ceny cukru utrzymują się na niskim poziomie, zaznacza Szajner z IERiGŻ. Cukier biały kosztował 418 USD/t, a surowy 320 USD/t. Głównym powodem jest duża podaż na rynku globalnym. Produkcja światowa w sezonie 2025/2026 wzrośnie o 4,6% do 189 mln t, a zużycie o 1,3% do 178,1 mln t. Wzrost zapasów końcowych będzie wywierał presję na ceny także w Polsce.
Źródło: Piotr Szajner, Rynek cukru, styczniowe wydanie „Rynek Rolny – Analizy Tendencje Oceny”, Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej – Państwowy Instytut Badawczy (IERiGŻ‑PIB)./ Związek Producentów Cukru w Polsce
Patrycja Bernat/Agnieszka Sawicka
Fot: Canva
