„Umowa powinna wejść w życie jak najszybciej”
– Chcemy, aby umowa pomiędzy Unią Europejską a Mercosur została wdrożona natychmiast – powiedział 3 lutego w telewizji Euronews prezydent Paragwaju Santiago Peña Palacios. W UE Paragwaj jest wymieniany jako państwo, które już w marcu 2026 r. umożliwi tymczasowe zastosowanie porozumienia o wolnym handlu z Mercosur.
Z wypowiedzi prezydenta Peñy wynika wyraźnie, że państwa Mercosur traktują porozumienie handlowe z Unią Europejską jako projekt pilny – i politycznie rozstrzygnięty.
– Paragwaj jest liderem, w zeszłym tygodniu przedstawiłem porozumienie paragwajskiemu Kongresowi Narodowemu i rozumiemy, że Unia Europejska dysponuje narzędziami prawnymi, aby wdrożyć je tymczasowo, gdy tylko Paragwaj je ratyfikuje – powiedział Santiago Peña.
Toksyczne dziedzictwo debaty o umowie z Mercosur
Prowadząca wywiad Maria Tadeo zapytała prezydenta Peñę, jak ocenia fakt, że „W Europie – i w niektórych krajach w szczególności – to porozumienie ma, powiedzmy, bardzo złą reputację, obciążoną dość toksycznym bagażem”.
Po hiszpańsku kluczowy fragment tego zdania brzmi: „una fama muy negativa, con un legado bastante tóxico”. Trudno jednak odczytywać to jako odniesienie do historii Ameryki Łacińskiej i jej dyktatur – także tych dobrze znanych, jak 35-letnie rządy Alfredo Stroessnera w Paragwaju. Tego rodzaju wątki nigdy nie pojawiały się w europejskiej krytyce umowy UE–Mercosur. Kontekst pytania wskazuje raczej na debatę publiczną opartą na zarzutach środowiskowych – wylesianiu, stosowaniu chemii i „innych standardach” produkcji.
Prezydent Santiago Peña nie podjął tego tematu wprost. Stwierdził natomiast, że krytycy nie znają współczesnej Ameryki Łacińskiej.
Europejskie korzenie państw Mercosur
W jego opinii kluczowy dla zrozumienia konieczności porozumienia UE-Mercosur jest fakt, że… państwa Mercosur zostały założone przez europejskich kolonizatorów.
– Ameryka została odkryta przez Europę, a Paragwaj jest tego pięknym przykładem, ponieważ Hiszpanie przybyli w 1537 roku do zatoki Asunción, która przez trzy stulecia była centrum kolonii, a w wyniku wypraw założono 70 miast. Buenos Aires zostało założone przez ekspedycję, która wyruszyła z Asunción. Byliśmy jednym z pierwszych niepodległych państw – powiedział Peña.
– Nasze wspólne korzenie sięgają Europy – mówił Peña. – Ale w ostatnich latach, a zwłaszcza od momentu powstania Unii Europejskiej i wprowadzenia wspólnej waluty, proces integracji w Europie znacznie się pogłębił, co spowodowało odłączenie się od innych bloków lub regionów, takich jak Ameryka Łacińska. Dlatego dzisiaj Europejczyk, który uważa, że zna Amerykę Południową na podstawie tego, co wiedział w poprzednich dekadach, w latach 70. i 80., nie ma o niej żadnej wiedzy, nie wie absolutnie nic.
Mercosur ma wszystko, czego potrzebuje Europa
W narracji Asunción Mercosur nie jest konkurencyjnym blokiem, lecz zasobem strategicznym dla Europy, i to nie Mercosur zyskuje jednostronnie na umowie, lecz Europa traci czas, odkładając jej wdrożenie.
– Mamy wszystko, czego potrzebuje świat: demograficznie – młode społeczeństwa, geograficznie – duże terytoria i żyzne ziemie, słodką wodę, ogromne bogactwo minerałów potrzebnych w nowoczesnych technologiach i wiodącą pozycję w transformacji energetycznej, opartej na odnawialnych źródłach energii. Nasz region ma więc absolutnie wszystko, czego potrzebuje Europa i świat – stwierdził Santiago Peña.
Prezydent Paragwaju zwrócił uwagę na dynamikę wzrostu gospodarczego swojego kraju: ponad 6 proc. PKB w ostatnim roku i najwyższy skumulowany wzrost gospodarczy w Ameryce Południowej w perspektywie kilkudziesięciu lat.
Dla porównania Polska, będąc liderem wzrostu PKB w Unii Europejskiej, osiągnęła w roku 2025 wzrost PKB na poziomie ok. 3,6%.
Mercosur wie, kto w UE decyduje
Warto zauważyć, że dla państw Mercosur umowa z Unią Europejską to tylko jedna z umów, które zawarły, zawierają, lub zamierzają zawrzeć.
– W poprzednim półroczu prezydencji (Argentyny – red.) zawarliśmy już, również jako sygnał dla Unii Europejskiej, porozumienie z Singapurem, które już zostało wdrożone. W tym półroczu prezydencji (Paragwaj – red.) chcemy sfinalizować porozumienie ze Zjednoczonymi Emiratami Arabskimi. Ale nie poprzestajemy na tym – prowadzimy rozmowy z Japonią, Koreą Południową, prezydent Lula wybiera się w przyszłym tygodniu do Indii – mówił prezydent Peña.
Z perspektywy Mercosur umowa z Unią Europejską jest już faktem, wystarczy ratyfikacja przez jedno państwo (co robi włanie Paragwaj). Dla prezydenta Peñy działania UE w tej sprawie są niezrozumiałe:
– Nie rozumiemy tego – powiedział wprost w wywiadzie dla Euronews. – Największym wyzwaniem jest tu sama Unia Europejska. Rozumiem, że Komisja dysponuje narzędziami prawnymi, które były już wykorzystywane w poprzednich przypadkach, a ponadto istnieją umowy, które były wdrażane tymczasowo przez ostatnie dziesięć lat, więc nic nie stoi na przeszkodzie, aby wdrożyć tę umowę – stwierdził Santiago Peña.
Albert Katana
na podst.: Euronews
