Na początku tego roku powstało Polskie Forum Wieprzowiny, którego jednym z głównych zadań jest przygotowanie Strategii Odbudowy Pogłowia Świń w Polsce. W skład Forum weszły kluczowe organizacje sektora: POLSUS, Polski Związek Niezależnych Producentów Świń, POLPIG, UPEMI, Związek Polskie Mięso oraz Stowarzyszenie Rzeźników i Wędliniarzy RP.
– Z inicjatywy Związku Polskie Mięso rozpoczęliśmy prace nad strategią odbudowy pogłowia trzody chlewnej. Chcemy oprzeć je na rzetelnej diagnozie przyczyn likwidacji stad oraz realnych barier konkurencyjności polskiej wieprzowiny – podkreślił dr Witold Choiński, Prezes Związku Polskie Mięso, który wziął udział w spotkaniu Polskiego Forum Wieprzowiny poświęconym pracom strategicznym.
To szerokie wspólne działanie branży, która nie tylko diagnozuje problemy, ale przedstawia konkretne rozwiązania.
Filary strategii
W oparciu o analizy i nową perspektywę Wspólnej Polityki Rolnej (WPR) Forum szuka rozwiązań, które realnie wzmocnią sektor. Szczególna uwaga koncentruje się na ASF – jego wpływie na handel, inwestycje oraz skutecznej ochronie polskich producentów.
– Nasz cel jest jasny: silna, nowoczesna i odporna na kryzysy polska wieprzowina. Chcemy wypracować Strategię dla sektora wieprzowego, która ma ustabilizować sytuację na rynku, doprowadzić do przewidywalności produkcji. Naszym nadrzędnym celem jest zamknięcie cyklu produkcji świń, czyli zostawienie marży w kraju, a nie – jak dotychczas – wydawanie pieniędzy za granicą i sprowadzanie do kraju siedmiu czy prawie ośmiu milionów warchlaków rocznie – podkreśla Łukasz Przytarski, koordynator Forum.
Samowystarczalność w prosiętach – konkretne liczby
Strategia obejmuje szereg modułów, celów krótko- i długoterminowych, ale nadrzędnym kierunkiem jest samowystarczalność w produkcji prosiąt do tuczu.
– Musimy zwiększyć krajowe stado podstawowe o około 200 tysięcy loch. To zaspokoi popyt na warchlaki i pozwoli zamknąć cykl – wyjaśnia Przytarski.
Oznacza to zmianę modelu z oparcia się na imporcie warchlaków na odbudowę własnego potencjału hodowlanego – szczególnie w gospodarstwach rodzinnych.
Silniejsze powiązanie z ministerstwem i IERiGŻ
W zeszłym tygodniu w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi członkowie i twórcy Forum spotkali się z poseł Małgorzatą Gromadzką, sekretarzem stanu w MRiRW, oraz Wojciechem Wojtyrą, dyrektorem Departamentu Bezpieczeństwa Żywności i Weterynarii.
– To ważne spotkanie, dlatego że branża owszem wzięła na siebie pisanie Strategii, ale jest ona tworzona we współpracy z ministerstwem. Wiele kwestii konsultujemy, otwarta jest droga kontaktu, dzięki temu intensywnie wymieniamy się informacjami – wyjaśnia koordynator.
W ramach prac nad Strategią ministerstwo rolnictwa zacieśnia współpracę z IERiGŻ.
– Wystąpiliśmy do IERiGŻ, żeby podejmowane decyzje były oparte na rzetelnych analizach rynkowych, środowiskowych i strukturalnych, z uwzględnieniem nowej perspektywy WPR. Nie mogłam też pominąć ASF – rozmawialiśmy o aktualnych ogniskach choroby, ich wpływie na handel i rozwój sektora oraz o tym, jak skutecznie chronić polskich producentów. Działamy tak, aby polski sektor wieprzowiny był silny, nowoczesny i odporny na kryzysy – komentuje w mediach społecznościowych poseł Małgorzata Gromadzka.
IERiGŻ przygotuje szeroką analizę rynków mięsnych, obejmującą drób, wołowinę i wieprzowinę. Zdaniem Przytarskiego pokazuje to, że władze w końcu dostrzegają problem, a ministerstwo zaczyna realnie współpracować ze związkami branżowymi.
Elementy Strategii mają być wykorzystane przy budowie przyszłej WPR po 2027 roku, co pomoże określić kierunki wsparcia dla sektora wieprzowego.
Priorytet: łatwiejsze inwestycje i jasna funkcja wsi
Wśród kluczowych rozwiązań zapisanych w Strategii koordynator Forum wymienia:
- ułatwienia w uzyskiwaniu pozwoleń na budowę i modernizację chlewni,
- określenie funkcji produkcyjnej wsi.
– Wieś, jako spektrum produkcji rolniczej jest tematem mocno przez nas przygotowywanym i opisywanym. Widzimy doskonale, że te przepisy jesteśmy w stanie ułatwić i nie ma ku temu przeciwwskazań. Po prostu trzeba to zrobić – wskazuje Przytarski i podkreśla, że w szczególności chodzi o gospodarstwa rodzinne.
Uproszczenia mają dotyczyć przede wszystkim inwestycji do 750 loch, co otwiera drogę do rozwoju dla tysięcy mniejszych i średnich producentów.
Integracja producentów – siła we współpracy
Członkowie Forum widzą duży potencjał w integracji i łączeniu rolników produkujących świnie.
– Tu jest duże pole do popisu i to jest też temat, który będziemy bardzo mocno rozeznawać i w nim szukać rozwiązań dla rodzinnych gospodarstw. Dziś w grę wchodzą grupy producenckie i organizacje rolnicze. Tu jest ogromny potencjał – we współpracy – podkreśla koordynator.
Silniejsze organizowanie się producentów ma przełożyć się na:
- lepszą pozycję negocjacyjną,
- wspólne inwestycje,
- efektywniejszą sprzedaż i dostęp do programów wsparcia.
Jakość jako przewaga mniejszych i średnich gospodarstw
W Strategii ważne miejsce zajmuje produkcja świń w podwyższonych standardach jakości.
– Chcemy zaproponować, by mniejsze i średnie gospodarstwa funkcjonowały w standaryzacji jakości produkcji, czyli m.in. podlegały certyfikacji i produkcji dobrostanowej, premium, czy nawet eko. Przy mniejszej skali trudno walczyć o rynek, marżę i klienta, ale można to zrobić wyróżnikiem, wysoką jakością i certyfikacją – wskazuje Przytarski.
Dodaje, że ideałem byłaby sytuacja, w której rodzinne gospodarstwa, mające kilkadziesiąt loch w cyklach zamkniętych, są w stanie swobodnie utrzymać rodzinę. Dziś przy realiach rynkowych i kosztowych, szczególnie w mniejszych stadach, o to coraz trudniej.
Dodatkowe środki za wyższą jakość już teraz pełnią rolę "finansowej kroplówki" – przykładem są dopłaty za wyższe standardy dobrostanu. Strategia ma uporządkować i wzmocnić ten kierunek tak, by dla wielu gospodarstw był to trwały model funkcjonowania, a nie tylko doraźna pomoc.
Polskie Forum Wieprzowiny wyznacza więc jasny kierunek: więcej krajowych prosiąt, zamknięty cykl, łatwiejsze inwestycje, silniejsze organizacje producentów i wyższa jakość jako przewaga konkurencyjna.
– Rozpoczęte i kontynuowane prace nad strategią mają charakter długofalowy i stanowią próbę systemowej odpowiedzi branży na pogłębiające się problemy strukturalne. Ich celem jest stworzenie warunków do odbudowy pogłowia trzody chlewnej, poprawy opłacalności produkcji oraz zwiększenia odporności sektora wieprzowiny na przyszłe kryzysy – podsumowuje Choiński.
Jeśli te założenia zostaną konsekwentnie wdrożone, polska wieprzowina ma szansę nie tylko przetrwać, ale wrócić do roli jednego z filarów krajowego, a nawet unijnego rolnictwa.
