Krótkie łańcuchy dostaw
Krótkie łańcuchy dostaw żywności polegają na ograniczeniu liczby pośredników między producentem a konsumentem. Rolnik może sprzedawać swoje produkty bezpośrednio klientom, restauracjom lub lokalnym sklepom. To rozwiązanie sprzyja rozwojowi gospodarstw rodzinnych, ale jednocześnie nakłada na producenta rolę wytwórcy, sprzedawcy i gwaranta bezpieczeństwa żywności.
Jakie przepisy regulują sprzedaż lokalnej żywności?
Działalność w ramach sprzedaży bezpośredniej, RHD czy działalności marginalnej, lokalnej i ograniczonej opiera się na przepisach unijnych i krajowych. Określają one m.in. zasady higieny produkcji żywności, wymagania weterynaryjne dla produktów pochodzenia zwierzęcego, limity ilościowe sprzedaży, obowiązki dokumentacyjne, czy sposób oznakowania produktów. Celem tych regulacji nie jest utrudnianie działalności, lecz zapewnienie, aby żywność trafiająca na rynek była bezpieczna i rzetelnie opisana. Specjaliści w publikacji Wielkopolskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego w Poznaniu: Krótkie łańcuchy dostaw – jak znaleźć klientów i sprzedawać z zyskiem podają, że chodzi o takie regulacje jak:
- Rozporządzenie (WE) nr 852/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. – w sprawie higieny środków spożywczych,
- Ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz.U. 2006 nr 171 poz. 1225),
- Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 30 września 2015 r. w sprawie wymagań weterynaryjnych przy produkcji produktów pochodzenia zwierzęcego przeznaczonych do sprzedaży bezpośredniej (Dz.U. 2015 poz. 1703),
- Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ułatwienia sprzedaży żywności przez rolników (Dz.U. 2016 poz. 1961),
- Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie maksymalnej ilości żywności zbywanej w ramach RHD oraz sposobu jej dokumentowania (Dz.U. 2016 poz. 2159),
- Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21 marca 2016 r. w sprawie szczegółowych warunków uznania działalności marginalnej, lokalnej i ograniczonej (Dz.U. 2016 poz. 451).
Higiena produkcji – podstawa bezpieczeństwa
Niezależnie od skali działalności, każdy producent żywności odpowiada za jej jakość i bezpieczeństwo. W praktyce oznacza to konieczność utrzymywania czystości pomieszczeń i sprzętu, zabezpieczenia miejsca produkcji przed zanieczyszczeniami i szkodnikami, korzystania z wody zdatnej do picia, stosowania materiałów dopuszczonych do kontaktu z żywnością, przestrzegania zasad higieny osobistej, właściwego przechowywania produktów, w tym kontroli temperatury i prawidłowego usuwania odpadów.
W gospodarstwach przetwarzających produkty pochodzenia zwierzęcego wymagane jest stosowanie zasad dobrej praktyki higienicznej i produkcyjnej, a także uproszczonego systemu HACCP. – Zakłady produkujące żywność pochodzenia zwierzęcego (np. masarnie, mleczarnie, przetwórnie) muszą także wdrożyć systemy GHP/GMP (Dobre Praktyki Higieniczne i Produkcyjne) oraz HACCP (Analiza Zagrożeń i Krytycznych Punktów Kontrolnych) – czytamy w tytule: Krótkie łańcuchy dostaw – jak znaleźć klientów i sprzedawać z zyskiem.
Uproszczony HACCP w gospodarstwie
W małych gospodarstwach nie stosuje się rozbudowanych procedur znanych z dużych zakładów. Uproszczony HACCP polega na określeniu etapów produkcji, wskazaniu możliwych zagrożeń i ustaleniu prostych metod kontroli, takich jak mycie, dezynfekcja czy obróbka cieplna. Takie podejście pozwala spełnić wymogi prawa bez nadmiernej biurokracji.
Przeczytaj także: Krótkie łańcuchy dostaw coraz ważniejsze. Dlaczego rolnicy skracają drogę „od pola do stołu”?
Etykietowanie żywności – informacja dla klienta
Prawidłowe oznakowanie produktów to jeden z kluczowych elementów sprzedaży lokalnej. Konsument musi wiedzieć, co kupuje i od kogo pochodzi żywność. Na etykiecie powinny znaleźć się m.in.
- nazwa produktu,
- dane producenta i adres gospodarstwa,
- skład produktu,
- masa lub objętość,
- data minimalnej trwałości lub termin przydatności,
- warunki przechowywania,
- kraj pochodzenia,
- informacje o alergenach,
- numer weterynaryjny (jeśli dotyczy).
Przy sprzedaży luzem informacje te muszą być dostępne w widocznym miejscu, np. na tabliczce przy produkcie.
Zobacz także: Krótkie łańcuchy dostaw: jak rolnik może dziś skutecznie dotrzeć do klienta?
Krótkie łańcuchy dostaw dają rolnikom realną szansę na zwiększenie dochodów i bezpośredni kontakt z klientem. Warunkiem sukcesu jest jednak przestrzeganie zasad higieny oraz rzetelne informowanie o produktach. Dbanie o bezpieczeństwo żywności i przejrzyste etykiety to inwestycja w zaufanie, które w sprzedaży lokalnej ma kluczowe znaczenie.
Źródło: Publikacja Wielkopolskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego w Poznaniu: Krótkie łańcuchy dostaw – jak znaleźć klientów i sprzedawać z zyskiem
fot. Canva AI
