Odbudowa krajowej produkcji prosiąt to główny cel przedstawionej na czwartkowej konferencji prasowej „Strategii dla polskiego sektora wieprzowiny na lata 2026–2035”. Inicjatorem prac nad tym dokumentem był Związek Polskie Mięso, który dostrzegł potrzebę wypracowania wspólnej strategii w odpowiedzi na wyzwania stojące przed polskim sektorem wieprzowiny, takie jak spadek pogłowia trzody chlewnej, malejąca liczba gospodarstw, zagrożenie ASF, rosnące koszty produkcji oraz uzależnienie części łańcucha dostaw od importu. Strategia powstała jednak przy zaangażowaniu organizacji reprezentujących różne ogniwa sektora wieprzowiny. W jaki sposób sektor chce osiągnąć założony cel?
Za 9 lat obraz sektora wieprzowiny ma być zupełnie inny niż dziś
Strategia przede wszystkim kreśli obraz polskiego sektora wieprzowiny w 2035 r. Branża zakłada, że już za 9 lat sektor wieprzowiny będzie jednym z wiodących i najbardziej konkurencyjnych segmentów polskiego sektora rolno-spożywczego. - Warto zwrócić uwagę, jak rozwinął się polski sektor rolno-spożywczy przez ostatnie lata i jak wieprzowina odstaje na tym tle. Mamy deficyt w handlu zagranicznym, ale jednocześnie wielki potencjał. Kiedy wchodziliśmy do Unii Europejskiej, to wszyscy stawiali na wieprzowinę, natomiast wieprzowina relatywnie względem innych sektorów dość słabo sobie poradziła i to, co chcemy osiągnąć tą strategią, to żeby wieprzowina wróciła na należne jej miejsce, żeby była jednym z filarów polskiego sektora rolno-spożywczego i generowała nadwyżki eksportowe – wyjaśniał na konferencji zaangażowany w projekt Jakub Olipra z Olipra Analytics.
Drugie założenie Strategii to osiągnięcie poziomu, gdy produkcja trzody chlewnej prowadzona jest przede wszystkim przez rodzinne gospodarstwa rolne. – Bo nasza Strategia jest skierowana do polskich rolników, hodowców, producentów trzody chlewnej – podkreślił Olipra.
Kolejny punkt Strategii: produkcja trzody chlewnej opiera się w całości na krajowej produkcji prosiąt, jest konkurencyjna kosztowo i jakościowo wobec głównych producentów europejskich oraz funkcjonuje zgodnie z najwyższymi standardami bioasekuracji, dobrostanu zwierząt i ochrony środowiska. – Wszyscy wiedzą, jakie są zagrożenia związane z ekspozycją polskiego sektora wieprzowiny na import warchlaków z Danii. Wiemy też, jakie są plany duńskiego rządu na przeorganizowanie produkcji i ograniczenie eksportu warchlaków. Za kilka lat może się więc okazać, że na rynku zabraknie warchlaków i krajowe gospodarstwa produkujące w cyklu otwartym będą miały problem. Strategia zakłada odbudowę krajowej produkcji prosiąt. Bez tego trudno mówić o jakichkolwiek celach długoterminowych, to jest podstawa i wokół tego jest ta strategia skoncentrowana – podkreślił na konferencji Jakub Olipra.
Pomysł na to jak się odnaleźć w warunkach malejącego tortu
Branża przewiduje w swojej Strategii, że w 2035 r. polski sektor wieprzowiny zwiększy specjalizację w przetwórstwie wieprzowiny, rozwinie produkt o wyższej wartości dodanej i wzmocni pozycję w międzynarodowym łańcuchu wartości. - To jest bardzo istotne, ponieważ będziemy funkcjonować na unijnym czy na światowym rynku wieprzowiny trochę w warunkach takiego rynku malującego tortu, bowiem perspektywy dla światowego rynku wieprzowiny nie są najlepsze: spożycie wieprzowiny będzie rosło najwolniej spośród wszystkich gatunków mięsa, perspektywy na rynkach eksportowych będą coraz bardziej ograniczone. Każdy będzie chciał z tego tortu wykroić swój kawałek, ale te kawałki będą coraz większe. W tych warunkach musimy przede wszystkim skoncentrować się na tym, żeby nie robić wolumenu w produkcji, ale przede wszystkim mieć wartość, czyli odpowiednie przetwórstwo tej wieprzowiny – wyjaśniał Jakub Olipra.
Kolejna wizja zawarta w Strategii mówi o tym, że w 2035 r. sektor skutecznie ogranicza ryzyko ASF, odzyskując i trwale utrzymując status kraju wolnego od ASF, ale też że Polska poprawia bilans handlu trzodą chlebną, mięsem wieprzowym i produktami wieprzowymi generując na dalszym ujęciu wartościowym, przede wszystkim dzięki odbudowanej krajowej produkcji prosiąt, większemu udziałowi produktów przetworzonych i eksportowi o wyższej wartości jednostkowej. – Bez kwestii odbudowy produkcji prosiąt ryzykujemy sytuację, w której do Polski będą przyjeżdżać półtusze, bo nie będziemy mieć ani warchlaków do tuczu, nie będzie mieć później ani co ubijać i rozbierać i tak naprawdę jeżeli w tych niekorzystnych perspektywach, gdzie Dania będzie ograniczać się eksport warchlaków, nie stworzymy sobie własnego silnego sektora produkcji warchlaków, no to mamy duże wyzwania. Jeżeli byśmy byli w stanie produkować wieprzowinę w oparciu o własny materiał, jeżeli byśmy byli w stanie produkować wieprzowinę w oparciu o własne warchlaki, no to już istotnie poprawilibyśmy nasz bilans handlu wieprzowiną – podkreślił Jakub Olipra.
Strategia zakłada też, że wieprzowina pozostaje najważniejszym gatunkiem mięsa w kraju konsumpcji i jest postrzegana przez konsumentów jako ważny element zbilansowanej diety oraz produkt kojarzony z wysoką jakością, wytwarzany z poszanowania dobrostanu zwierząt i środowiska. - Demografia nie będzie nam pomagać i w związku z tym chcemy tutaj podjąć działania mające na celu utrzymanie wysokiego spożycia mięsa, jednocześnie skierowanie tego pobytu w bardziej wartościowe elementy, żeby branża była w stanie kompensować ewentualne spadki wolumenu sprzedaży wyższą wartością jednostkową – zaznaczył Jakub Olipra.
Ostatnim punktem Strategii jest założenie, że polski sektor wieprzowiny ma silniejszą pozycję w łańcuchu dostaw i osiąga marżowość pozwalającą na trwałą akumulację kapitału, inwestycje i dalszy rozwój zarówno na poziomie gospodarczej, jak i zakładów przetwórczych. Tu kluczem ma być ustawa o przewadze kontraktowej oraz integracja pozioma na poziomie hodowców.
Pogłowie macior wzrośnie do 800 tys., a produkcja prosiąt ma pokryć 100 proc. potrzeb
Strategia ma więc w efekcie kompletnie zmienić dzisiejszy obraz sektora wieprzowego. W konkretnych liczbach ma to wyglądać m.in. tak: w 2035 wielkość rocznego uboju świń z obecnych 20 mln sztuk ma wzrosnąć do ok. 21 mln sztuk. Krajowe pogłowie macior z obecnych 600 tys. sztuk ma wzrosnąć do 800 tys. sztuk, w tym przewidywane jest 300 tys. nowych stanowisk dla macior do produkcji w cyklu otwartym potrzebnych do zbilansowania krajowego popytu. Przeciętna liczba prosiąt odsadzanych od maciory ma się zwiększyć z obecnych 23 do ok. 30, a nawet 34 w przypadku nowych stanowisk. Pokrycie krajowego uboju krajową produkcją prosiąt z obecnego ok. 60% ma wzrosnąć do 100%, a produkcja wieprzowiny osiągnąć w naszym kraju ok. 2,0 mln ton. Udział wieprzowiny z krajowymi systemami jakości w strukturze sprzedaży detalicznej ma wzrosnąć z obecnych mniej niż 5% do 90%. Relacja krajowej produkcji wieprzowiny do jej spożycia z obecnych 110% ma się podnieść do 120%, a jeżeli chodzi o liczbę aktywnych otwartych rynków eksportowych, których obecnie jest około 90, to ma ich być… 140.
Ale to nie koniec założeń liczbowych. Wartości jednostkowa eksportu ma wzrosnąć z obecnych 78% do 100% średniej dla 10 największych światowych eksporterów, relacja wartości eksportu do importu ma się podnieść z ok. 0,74 na 1,25, a jeśli chodzi o udział modeli integracji poziomej w rynku ma sięgnąć 40% (obecnie jest to ok. 5%).
Jak wynika z informacji przekazanych przez Witolda Choińskiego, przygotowana przez branżę Strategia została przekazana do resortu rolnictwa. – Teraz czekamy na ruch ze strony MRiRW – poinformował prezes Związku Polskie Mięso.
A my w kolejnych artykułach opiszemy, jak konkretnie branża chce osiągnąć - co tu kryć - pięknie opisane w Strategii cele.
Agnieszka Kozłowska
