W jaki sposób małe gospodarstwa mogą przetrwać i czy niewielka skala może być opłacalna? Ekonomiści zwykle wskazują na zwiększanie wolumenu produkcji, co obniża jednostkowe koszty wytworzenia 1 kg czy 1 l produktu – to tzw. korzyści skali. Rolnik, nie mając wpływu na cenę, może w ten sposób poprawić wynik przez redukcję kosztów. W praktyce jednak wiele gospodarstw nie jest w stanie się powiększyć z powodu barier finansowych i infrastrukturalnych (brak możliwości rozbudowy budynków, zakupu ziemi itd.).
Opłacalność małej produkcji
Ponad 56% gospodarstw mlecznych w Polsce ma stada do 14 krów [Eurostat, 2026]. Przy takim rozdrobnieniu, spadku cen mleka i rosnących kosztach, obawy o opłacalność są uzasadnione. Gdy zwiększenie skali produkcji nie wchodzi w grę, jednym ze sposobów podniesienia dochodowości jest wejście w tzw. krótkie łańcuchy dostaw (KŁD). Ich celem jest skrócenie drogi produktu od rolnika do konsumenta poprzez ograniczenie liczby pośredników – w najprostszym wariancie są to tylko te dwa ogniwa. Krótkie łańcuchy dostaw można realizować poprzez sprzedaż bezpośrednią, dostawy bezpośrednie, rolniczy handel detali...
